یعنی چه
واژه قواس به دو معنی عمده به کار میرود؛ نخست به معنی صنعتگری است که به ساخت و فروش کمان (کمانگر) اشتغال دارد و دوم به معنی سرباز یا فردی است که با کمان تیراندازی میکند (کمانکش یا تیرانداز). همچنین در تشریفات و مناصب دوران عثمانی، به پاسبانان و محافظان مسلح نیز قواس میگفتند.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت قَوّاس (Ghavvaas) است که از ریشه عربی قَوس به معنی کمان گرفته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «کمانساز»، «کمانفروش» یا «تیرانداز قدیمی»، کلمه ۴ حرفی «قواس» به عنوان پاسخ دقیق کاربرد دارد.
به عربی
این واژه ریشه خالص عربی دارد و در زبان عربی نیز به همین صورت به کار میرود. در زبان ترکی عثمانی به مأموران تشریفات و محافظان سفارتها نیز اطلاق میشده است.
در قرآن
کلمه «قوّاس» در متن قرآن کریم نیامده است، اما واژه همخانواده و ریشه آن یعنی «قَوْس» (کمان) یکبار در آیه ۹ سوره نجم به صورت تثنیه در عبارت «فَکَانَ قَابَ قَوْسَیْنِ أَوْ أَدْنَىٰ» به کار رفته است. توجه شود که واژه «غواص» با حرف غین در قرآن وجود دارد که معنای کاملاً متفاوتی دارد.
نماد چیست
قواس در ادبیات کهن نمادی از دقت بالا در صنعتگری، تمرکز در نشانهگیری و شجاعت در جنگاوری است. علاوه بر این، در تعابیر کنایی مانند «قواس روزگار»، نمادی از گردش زمانه است که قامت انسان را مانند کمان خمیده و پیر میکند.
جمعبندی و توضیح کامل قواس
واژه قَوّاس یک کلمه اصیل با ریشه عربی (از سه حرف ق-و-س) است که وارد زبان فارسی شده و نباید آن را با کلمه «غواص» به معنی شناگر اعماق آب اشتباه گرفت. این کلمه در درجه اول به صنف و شغل کمانسازی و کمانفروشی اشاره دارد و در درجه دوم به فرد تیرانداز یا کماندار اطلاق میشود که در ارتشهای قدیم نقش کلیدی داشتند.
این کلمه گرچه در قرآن کریم به طور مستقیم ذکر نشده، اما ریشه آن در سوره نجم برای توصیف نزدیکی معنوی پیامبر در شب معراج به کار رفته است. در فرهنگ عثمانی نیز این واژه تغییر کاربری معنایی داده و به مأموران تشریفات و پاسبانان دولتی گفته میشده است.
در ادبیات فارسی، قواس با مفاهیمی چون تمرکز، مهارت دستی و جنگاوری گره خورده است. امروزه این واژه بیشتر در متون کهن، اشعار کلاسیک و به عنوان یک پاسخ کلیدی و هوشمندانه در جدول کلمات متقاطع مورد استفاده قرار میگیرد.