ایقظ یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل ایقظ

واژه «ایقظ» یک فعل وام‌گرفته از زبان عربی (از ریشه ی‌ق‌ظ) است که وارد ادبیات و متون کهن معنوی و دینی فارسی شده است. این کلمه در معنای بیدار کردن، هوشیار ساختن و از خواب برانگیختن کاربرد دارد. شکل جمع آن یعنی «أَیْقَاظ» نیز به معنای بیداران و هوشیاران است که کاربرد مشهوری در آیه ۱۸ سوره کهف قرآن کریم برای توصیف وضعیت ظاهر بیدارِ اصحاب کهف دارد.

در اصطلاحات عرفانی و سیر و سلوک، مفهوم ریشه این واژه که همان «یقظه» باشد، از اهمیت بالایی برخوردار است. یقظه به عنوان نخستین منزل سلوک و نماد جرقه اولیه آگاهی، توبه و رهایی دل از خواب سنگین غفلت دنیا شناخته می‌شود و به همین دلیل در اشعار و متون صوفیه تکرار شده است.