یعنی چه
مُزابنه در اصطلاح فقهی و حقوقی به نوعی معامله اطلاق میشود که در آن، میوه تازه روی درخت (مانند خرمای تازه یا انگور) را با میوه خشکشده از همان جنس (مانند خرمای خشک یا کشمش) بر اساس حدس، گمان و تخمین — بدون وزنکشی یا پیمانه دقیق — معاوضه کنند. این نوع دادوستد به دلیل وجود غرر (ابهام و ریسک زیاد) در اسلام حرام و باطل شناخته شده است.
تلفظ
این واژه به صورت مُزابَنَه یا مُزابَنِه (به کسر یا فتح نون در تلفظ فارسی) خوانده میشود که ریشه در زبان عربی دارد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه دقیقا ۶ حرف دارد و به عنوان نوعی بیع باطل یا معامله تخمینی شناخته میشود.
به انگلیسی
در متون حقوقی و فقهی انگلیسی، این اصطلاح را به صورت لاتیننویسی شده یا با عبارات توصیفی مربوط به معاوضه تخمینی کالا ترجمه میکنند.
به فارسی
معادلهای فارسی و نزدیک به این واژه در ادبیات حقوقی شامل «بیع مجهول»، «بیع جُزاف» (معامله بدون پیمانه و وزن) و «دادوستد تخمینی» است که در برابر معاملات موزون و مکیل قرار میگیرد.
نماد چیست
این واژه در ادبیات عامه نماد هنری خاصی ندارد، اما در فقه اسلامی و حقوق، نماد بارز «معامله غَرری»، «جهل و ریسک در معامله» و «بطلان قرارداد به دلیل ابهام» به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مزابنه
واژه مُزابنه یک اصطلاح فقهی و حقوقی با ریشه عربی (از ریشه زَبَنَ به معنی راندن و دفع کردن) است. علت این نامگذاری آن است که در این نوع معامله، به دلیل مشخص نبودن مقدار دقیق کالا، هر یک از طرفین معامله تلاش میکند ضرر و ابهام را از خود دور کرده و آن را به سمت دیگری براند. این واژه در احادیث نبوی به صراحت منع شده است.
در عمل، مزابنه به خرید و فروش یا معاوضه میوه روی درخت با میوه خشکشده همجنس خود بر اساس حدس و تخمین گفته میشود؛ مثلاً معاوضه خرمای تازه روی نخل با خرمای خشک شده در انبار بدون آنکه وزن دقیق آنها مشخص باشد. این کار به دلیل ایجاد مفسده، ابهام شدید و احتمال متضرر شدن یکی از طرفین، از نظر شرعی باطل است.
در ساختار حقوقی و واژهگزینی جدول، مزابنه به عنوان نمونهای از بیع مجهول یا بیع جزاف یاد میشود و در مقابل واژههایی مانند بیع مکیل (پیمانهای) و بیع موزون (وزنشده) قرار میگیرد که اساس آنها بر شفافیت و سنجش دقیق استوار است.