معنی
واژه «گهگاه» یا «گاهگاه» یک قید زمان در زبان فارسی است که به رخ دادن یک پدیده یا عمل در فواصل زمانی نامنظم و غیرمستمر اشاره دارد؛ یعنی کاری که همیشه انجام نمیشود و فاقد پیوستگی دائم است.
یعنی چه
این عبارت زمانی به کار میرود که میخواهیم نشان دهیم یک اتفاق به ندرت یا در زمانهای متناوب و با فاصله اتفاق میافتد؛ به عبارتی «وقتی بله و وقتی نه».
مترادف
این کلمات همگی بر مفهوم عدم استمرار و وقوع پراکنده در زمان دلالت دارند.
متضاد
واژههایی که بر تکرار بدون انقطاع، همیشگی بودن و استمرار کامل یک وضعیت دلالت میکنند، متضاد این کلمه هستند.
هم خانواده
این واژهها همگی مشتق یا مرکب ساختیافته با تکواژ «گاه» هستند که در زبان فارسی میانه و باستان به معنی زمان، وقت یا جایگاه بوده است.
جمله سازی
در جدول
در مسابقات و جدولهای متقاطع، اگر با راهنمای «گاهی» یا «بعضی اوقات» مواجه شدید و پاسخ ۵ حرفی مد نظر بود، واژه «گهگاه» جواب دقیق شماست.
به انگلیسی
ترجمه این قید زمان در زبانهای مختلف نشاندهنده مفهوم تناوب و پراکندگی زمانی است.
جمعبندی و توضیح کامل گهگاه
واژه «گهگاه» یکی از قیدهای زمان اصیل و زیبای زبان فارسی است که ریشه در پارسی میانه (پهلوی) دارد. این واژه مخفف و ادغامشده ترکیب «گاهگاه» است که از تکرار اسم زمان «گاه» (برگرفته از ریشه اوستایی gātu به معنی جای و زمان) ساخته شده است. این ساختار تکرار در زبان فارسی برای بیان تناوب زمانی و تأکید بر وقوع غیرمستمر یک پدیده به کار میرود.
از نظر معنایی، گهگاه نشاندهنده پراکندگی زمانی، عدم استمرار و نوسان است و معمولاً در سبک نوشتار حس نرمی و غیرقطعی بودن رفتار یا رخداد را منتقل میکند. این واژه در متون قرآنی به صورت لفظی وجود ندارد چرا که واژهای کاملاً ایرانی است، اما معادلهای مفهومی آن در ترجمههای فارسی برای عباراتی چون «أحیاناً» استفاده میشود.
استفاده از این واژه در ادبیات و گفتگوهای روزمره به کلام آهنگ و لحنی طبیعی میدهد و به خوبی میتواند نوسان در انجام کارهای تفننی یا اتفاقات طبیعی مانند بارشهای پراکنده را توصیف کند.