یعنی چه
دان پرنده به انواع دانهها، غلات، حبوبات یا تخم گیاهان (مانند ارزن، گندم، جو و کتان) گفته میشود که به عنوان غذا در اختیار پرندگان خانگی یا آزاد قرار میگیرد. این واژه در اصل همان دانه یا چینهٔ مرغان است.
تلفظ
این عبارت از دو واژهٔ «دان» (مخفف دانه با کسرهٔ اضافه) و «پرنده» تشکیل شده است و به صورت [dān-e parandeh] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ به راهنمای «غذای مرغ یا پرنده» معمولاً واژههایی مانند دان پرنده، چینه یا مرغدانه است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به غذای مخصوص پرندگان عموماً از واژهٔ Birdseed (به ویژه برای دانهها) و Bird food (برای عموم خوراک پرندگان) استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به ترکیبات دانهای و خوراک پرندگان، طعام الطیور (غذای پرندگان) یا حب العصافیر (دانه گنجشکان) میگویند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، عبارت Kuş yemi به طور دقیق به معنای دان و خوراک پرنده به کار میرود.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک و عرفانی فارسی، «دانه» یا «دان» معمولاً در کنار «دام» (تله) به کار میرود. در این بستر، دان پرنده نماد دلبستگیهای مادی، وسوسهها و لذتهای زودگذر دنیاست که مرغ باغ ملکوت یا همان روح انسان را به بند میکشد و اسیر زمین میکند.
جمعبندی و توضیح کامل دان پرنده
عبارت «دان پرنده» در زبان فارسی ترکیبی وصفی-اضافی است که به انواع غلات و تخم گیاهان نظیر ارزن و کتان اطلاق میشود که پرندگان از آن تغذیه میکنند. واژهٔ «دان» ریشه در پارسی میانه دارد و مخفف دانه است که در کنار واژهٔ پرنده (مشتق از پریدن) معنای چینه یا مرغدانه را میسازد.
این واژه علاوه بر کاربرد روزمره و عینی در نگهداری از پرندگان، جایگاه ویژهای نیز در ادبیات استعاری و عرفانی ایران دارد. شاعران بزرگ بارها از تقابل «دان و دام» برای نشان دادن چالشهای روح انسان در مواجهه با وسوسههای مادی استفاده کردهاند؛ جایی که دان نماد کششهای دنیوی و دام نماد گرفتاری در زنجیر نفس است.