یعنی چه
واژه مفجع به هر حادثه، رویداد یا موقعیتی اطلاق میشود که به شدت متأثرکننده، جانگداز و اسفبار باشد و دل شنونده یا بیننده را به درد آورد؛ مانند یک حادثه رانندگی بسیار تلخ یا یک فاجعه انسانی.
تلفظ
این واژه به صورت مُفْجِع (ضمه روی میم، سکون روی فاء، کسره زیر جیم) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «دردناک و غمانگیز» یا «مصیبتبار»، واژه ۴ حرفی «مفجع» یا واژگان همخانواده و مترادف آن قرار میگیرند.
به عربی
این کلمه خود ریشه عربی دارد و از فعل «فَجَعَ» به معنی مصیبت زدن گرفته شده است. در زبان عربی معاصران برای بیان این مفهوم از واژههای مؤلم یا فظیع نیز استفاده میکنند.
به فارسی
برابرهای پارسی و دقیق این کلمه شامل واژگانی چون جانگداز، دردآور، جانسوز، اسفبار و غمانگیز هستند که شدت اندوه یک واقعه را نشان میدهند.
در قرآن
خود کلمه «مفجع» در قرآن وجود ندارد. نباید آن را با واژه «مضجع» (به معنی بستر و خوابگاه) که در قرآن آمده اشتباه گرفت. البته این واژه در متون حدیثی و تاریخ اسلام (مانند مقتلها) کاربرد زیادی دارد و نام یکی از شاعران شیعی قرن چهارم نیز «ابوعبدالله مفجع» بوده است.
نماد چیست
برای کلمه مفجع نماد مادی یا نشانهشناختی ثبتشدهای وجود ندارد؛ اما در ادبیات مفهومی، کنایه از اوج مصیبت، بیرحمی تقدیر یا عمق یک فاجعه و سوگواری بزرگ است.
جمعبندی و توضیح کامل مفجع
واژه «مفجع» یک صفت دقیق برای توصیف رویدادها و حوادثی است که عمق فاجعه و تلخی آنها فراتر از یک ناراحتی ساده بوده و به مرز جانگدازی و فجیع بودن میرسد. این کلمه با ریشه عربی «ف ج ع»، در زبان و ادبیات فارسی برای بیان همدردی عمیق یا توصیف صحنههای هولناک به کار میرود و تأثیری شدید بر احساسات مخاطب میگذارد.
شناخت مترادفهایی چون اسفبار و جانگداز به درک بهتر کاربرد این واژه در متون رسمی و اخبار کمک میکند. با اینکه واژه مذکور در قرآن کریم نیامده، اما ردپای آن در اشعار مذهبی و تاریخ اسلام به وفور دیده میشود و همواره بار معنایی سنگینی از اندوه و مصیبت را به دوش میکشد.