یعنی چه
این واژه در اصل از ریشه عربی به معنی بریدن و قطع کردن گرفته شده است، اما در اصطلاح فقهی و دامداری به مرحلهای از رشد چهارپایان (بهویژه شتر چهارساله که وارد پنج سالگی شده، یا گوسفند یکساله) اِطلاق میشود که دندانهای جلویشان افتاده باشد. این کلمه به دلیل کاربردهای فقهی به زبان فارسی راه یافته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه با فتح جیم و ذال به صورت «جَذَعة» است، هرچند در متون فارسی گاه با حروف «جدعة» یا به صورت مکسور نیز تلفظ و نگاشته میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به سؤالاتی مانند «چهارپای جوان» یا «دام سالخورده فقهی»، کلمه ۴ حرفی «جدعة» یا «جذعه» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی معادل دقیق و تککلمهای برای این اصطلاح فقهی وجود ندارد و معمولاً به صورت توصیفی یا با عبارتهای فقهی اسلامی ترجمه میشود.
به عربی
در زبان عربی، این کلمه به طور مستقیم برای اشاره به چهارپایان جوانی که به سن خاصی از رشد و ریزش دندان رسیدهاند و آماده قربانی هستند، استفاده میشود.
به فارسی
در برگردانهای فارسی متون فقهی، برای این واژه از معادلهایی نظیر «دام جوان»، «شتر چهارساله که وارد پنج سالگی شده» یا اصطلاح «دندانافکنده» استفاده میشود.
نماد چیست
در فرهنگ اسلامی و فقهی، این واژه نماد و شاخصِ داشتن سن قانونی و مجاز برای چهارپایان در مناسکی چون قربانی کردن در حج یا تعیین حد نصاب زکات است. برای نمونه، در احادیث آمده که جذعه از گوسفندان برای قربانی کفایت میکند.
جمعبندی و توضیح کامل جدعة
واژه «جذعه» (که گاهی به صورت جدعة نگاشته میشود) یک اصطلاح اصیل عربی با ریشه فقهی است که به مرحله خاصی از رشد چهارپایان و دامها اشاره دارد. این واژه در لغت به معنای بریدن است، اما در کاربرد واقعی به شتر چهارسالهای که وارد پنج سالگی شده یا گوسفند یکسالهای اطلاق میشود که دندانهای پیشین آن افتاده یا در حال افتادن است.
اگرچه خود این واژه به صورت مستقیم در قرآن کریم ذکر نشده، اما همخانوادههای آن مانند «جذع» به معنی تنه درخت خرما در داستان حضرت مریم (س) آمده است. در فقه اسلامی، این کلمه اهمیت بالایی دارد زیرا به عنوان معیار و نماد سن مجاز حیوانات برای مصارفی چون قربانی کردن در عید قربان و حج یا محاسبات دقیق زکات چهارپایان شناخته میشود.
در مجموع، این کلمه نمونهای از واژگان تخصصی حقوقی و عبادی اسلام است که وارد ادبیات مکتوب فارسی شده و امروزه علاوه بر متون فقهی، به عنوان یک لغت چهارحرفی چالشبرانگیز در جدولهای کلمات متقاطع نیز مورد توجه طراحان قرار میگیرد.