معنی
واژهٔ «اختل» در اصل صورت فعلی عربی (اِخْتَلَّ) است که به معنای تباه شدن، آسیب دیدن و از دست رفتن تعادل و نظم طبیعی در یک سیستم، ذهن یا ساختار به کار میرود. همچنین در زبان عربی صفت تفضیلی «اَختَل» به معنی حیلهگرتر و فریبکارتر نیز وجود دارد.
یعنی چه
وقتی میگوییم چیزی اختل پذیرفت یا دچار این حالت شد، یعنی هماهنگی و پایداری خود را از دست داده و کارکرد صحیح آن متوقف یا ضعیف شده است.
مترادف
این کلمات در زبان فارسی و متون ادبی به عنوان مفاهیم هممعنی با برهمخوردن نظم و تعادل استفاده میشوند.
متضاد
واژههایی که نشاندهنده پایداری، هماهنگی، برقرار بودن قانون و کارکرد صحیح و بدون عیب سیستم هستند.
هم خانواده
تمامی این واژهها از ریشه سه حرفی عربی (خ ل ل) مشتق شدهاند و به مفاهیمی چون شکاف، نقص، دوستی ناب یا ورود به فواصل چیزی اشاره دارند.
ریشه
این کلمه از ریشه سه حرفی «خلل» گرفته شده که با رفتن به باب افتعال به صورت فعل ماضی «اِختَلَّ» درآمده است. اصل معنای این ریشه ایجاد شکاف، نقص، کمبود یا بینظمی در چیزی است.
جمله سازی
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «بینظم شد»، «تباه شد» یا «خلل یافت»، کلمه ۴ حرفی «اختل» مد نظر قرار میگیرد.
جمعبندی و توضیح کامل اختل
واژهٔ «اختل» در اصل یک فعل ماضی عربی از باب افتعال (اِختَلَّ) است که وارد دایره واژگان زبان فارسی شده است. این واژه در ریشهشناسی خود به معنای بروز نقص، فاسد شدن، از دست رفتن تعادل و بههمریختن نظم طبیعی یک ساختار یا سیستم است. اگرچه خود این فعل در زبان فارسی روزمره کمتر به تنهایی استفاده میشود، اما مشتقات بسیار پرکاربردی مانند «اختلال» و «مختل» دارد که به طور مداوم در گفتگوها و متون علمی و اجتماعی به کار میروند.
علاوه بر این، در لغتنامههای معتبری نظیر دهخدا، شکل دیگری از این واژه با فتح همزه و تاء (اَختَل) به عنوان یک صفت تفضیلی عربی گزارش شده که به معنای «حیلهگرتر» یا «فریبکارتر» است و در ضربالمثلهای عربی کاربرد دارد. در حوزه حل جدول و مسابقات کلمات متقاطع، این کلمه دقیقاً به عنوان یک پاسخ چهار حرفی برای مفاهیمی مثل آشفتگی، تباهی و بینظمی شناخته میشود.