یعنی چه
این ترکیب در اصل به معنای «موی و پشم» است، اما در زبان فارسی و عربی به عنوان کنایه از «دار و ندار» یا «مال و منال (چه کم و چه زیاد)» به کار میرود. معروفترین کاربرد آن در قالب جملهٔ منفی است؛ مثلاً میگویند «او را لبد و سبدی نیست» یعنی او هیچ چیز در بساط ندارد و کاملاً بیچیز و تهیدست است. این واژه کلاسیک است و ریشه در امثال عربی دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب کنایی به صورت «لَبَد و سَبَد» (labad o sabad) است که هر دو واژه با فتحه روی حروف اول و دوم خوانده میشوند.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به راهنمای «کنایه از دار و ندار» یا «موی و پشم»، واژهٔ ۷ حرفی «لبد و سبد» است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم کنایی اصطلاح «لبد و سبد» در زبان انگلیسی، بسته به مثبت یا منفی بودن جمله، میتوان از عباراتی که معنای تمام مایملک یا بیچیزی مطلق را میرسانند استفاده کرد.
به عربی
این ترکیب اصالتاً از عبارت و مَثَل عربی «ما لَهُ سَبَدٌ وَ لا لَبَدٌ» گرفته شده است که در اصل به مو و پشم گوسفند و شتر اشاره داشته و به کنایه برای دارایی به کار میرود.
نماد چیست
ترکیب لبد و سبد در ادبیات مکتوب و کنایات عامیانه، نمادی است برای اشاره به تمامِ مایملک و دارایی مادی یک انسان (هرچند ناچیز و اندک باشد). همچنین در بافت منفی، این اصطلاح به عنوان نمادِ بارز فقر، بیچیزی و تهیدستی مطلق به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل لبد و سبد
اصطلاح «لبد و سبد» یک ترکیب کنایی وامگرفته از زبان عربی است که در اصلِ لغت به معنای «موی و پشم» (الشَّعْر و الصُّوف) بوده است. این واژه در فرهنگ لغتهای معتبری مانند دهخدا و لسانالعرب مستند شده و در زبان فارسی به عنوان کنایهای از «دار و ندار»، «هست و نیست» یا «مال و منال» (خواه کم و خواه زیاد) به کار میرود.
رایجترین شکل کاربرد این اصطلاح در ادبیات مکتوب و گفتارهای کلاسیک به صورت منفی است؛ عبارت «او را لبد و سبدی نیست» نشاندهنده فقر مطلق و نداشتن کوچکترین سهم از مال دنیاست. اگرچه خود این ترکیبِ دوتایی در قرآن کریم نیامده، اما ریشهٔ «لَبَد» به معنای مال فراوانِ انباشته یا فشردگی، دو بار در آیات الهی (سوره بلد و سوره جن) استفاده شده است.
در مجموع، این واژه ساختاری کاملاً کلاسیک و فصیح دارد و امروزه بیشتر در ادبیات فاخر، حل جدولهای کلمات متقاطع و بررسیهای ریشهشناختی کاربرد دارد و نمادی عینی از تمام بساط و دارایی یک شخص به شمار میرود.