یعنی چه
خیالکننده به کسی گفته میشود که صورتی را در ذهن خود مجسم میسازد، پندار و گمان میبرد یا دچار توهم میشود. در زبان فارسی کلاسیک و متون قدیمی، این واژه در معنای ثانویه به فرد متکبر و خودخواهی نیز اطلاق میشد که درباره جایگاه خود دچار پندار اشتباه و غرور شده است.
تلفظ
این واژه از ترکیب «خیال» (با فتح خاء) و «کننده» (با ضم کاف و فتح نون اول) ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۹ حرف دارد. بسته به طراح جدول، معادلهای عربی آن مانند متخیل یا متوهم نیز کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای بیان این مفهوم در انگلیسی، بسته به میزان مثبت یا منفی بودن پندار، از واژگان متفاوتی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی واژه مختال دقیقاً به معنای خیالکنندهای است که دچار کبر و فخرفروشی شده و ریشه در قرآن کریم دارد.
نماد چیست
در ادبیات عرفانی و نمادشناسی شرقی، خیالکننده مظهر و نماد انسانِ غرق در «جهانِ وهم و سراب» یا اسیر «نفس اماره» است؛ کسی که با دل بستن به تصاویر ناپایدار و اعتباری دنیا، از حقیقت مطلق دور میماند، مانند کسی که بر روی آب حباب یا سایه میبیند.
جمعبندی و توضیح کامل خیال کننده
واژه «خیالکننده» یک صفت فاعلی مرکب در زبان فارسی است که از ترکیب واژه عربی خیال (به معنی شبح یا تصویر ذهنی) و پسوند فاعلی فارسی کننده تشکیل شده است. این واژه در درجه اول به کسی اشاره دارد که قدرت تصویرسازی ذهنی دارد، رویاپردازی میکند یا دچار توهم و گمان میشود.
در نگاهی عمیقتر و با استناد به لغتنامههای معتبر نظیر دهخدا و معین، این کلمه در متون کهن معنایی آمیخته با غرور و کبر نیز داشته است؛ چرا که فرد مغرور، جایگاه خود را بالاتر از آنچه هست خیال میکند. این مفهوم در قرآن کریم نیز در آیه ۱۸ سوره لقمان با واژه «مختال» سرزنش شده است که به خیالبافان فخرفروش اشاره دارد و در عرفان نمادی از دوری از حقیقت است.