یعنی چه
واژه جلواز در لغت به معنای مأمور حکومت، پاسبان، گزمه و نگهبان است. همچنین این کلمه به فرد پیشکار یا شخصی که با فرزبُزی و چابکی دستورهای رئیس یا حاکم خود را اجرا میکند (پایکار و دامنبردار) اطلاق میشود.
تلفظ
این واژه به کسر جیم، سکون لام و فتح واو تلفظ میشود: جِلْواز.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهای «پاسبان»، «گزمه»، «داروغه» یا «مأمور سختگیر حکومتی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد تاریخی، معادلهای فوق در زبان انگلیسی برای این مفهوم به کار میروند.
به عربی
این کلمه در اصل وامواژهای از زبان عربی است و در این زبان با واژگانی چون شرطی یا عون مترادف است.
به فارسی
برابرهای فارسی و واژگان رایج در متون کهن برای این کلمه شامل پاسبان، گزمه، میرشب، داروغه، شحنه، عسس و مأمور حکومتی است.
نماد چیست
در ادبیات مذهبی، تاریخی و متون کهن فارسی، واژه جلواز و جمع آن (جلاوزه) مظهر و نماد اطاعت بیچونوچرا، فرمانبرداری کورکورانه و مجریان سختگیر دستورهای حاکمان ظالم به شمار میروند.
جمعبندی و توضیح کامل جلواز
واژه «جلواز» یک وامواژه عربی است که از دیرباز به متون نظم و نثر کهن فارسی راه یافته است. این کلمه در اصطلاح به مأموران حکومتی، پاسبانان، گزمهها و افرادی گفته میشد که وظیفه اجرای احکام یا برقراری نظم را بر عهده داشتند. ریشه این کلمه به مفاهیمی چون سرعت و چابکی در رفتوآمد برمیگردد که نشاندهنده ویژگی پیشکاران در اجرای سریع دستورها است.
در بستر تاریخ و ادبیات، این کلمه بار معنایی خاصی پیدا کرده و جلاوزه معمولاً به عنوان نمادی از کارگزاران دستگاههای استبدادی شناخته میشوند؛ مأمورانی که بدون تفکر یا انعطاف، فرامین صاحبان قدرت را به مرحله اجرا درمیآوردند. امروزه این واژه بیشتر کارکردی ادبی و تاریخی دارد و در حل جدولهای کلمات متقاطع نیز به فراوانی استفاده میشود.