یعنی چه
لیالی بیض ترکیبی عربی به معنای «شبهای سفید» یا «شبهای روشن» است. در فرهنگ اسلامی و نجوم سنتی، این اصطلاح به شبهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم ماههای قمری اطلاق میشود. در این شبها قرص ماه به صورت کامل (بدر) در آسمان میدرخشد و شب تا صبح کاملاً نورانی و روشن است.
تلفظ
این عبارت به صورت «لَیالِی بَیْض» تلفظ میشود. واژهٔ «لَیالی» جمع لَیلة به معنای شبها و «بِیض» جمع اَبیَض یا بَیضاء به معنای سفید و درخشان است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این کنایه و اصطلاح دقیقاً «لیالی بیض» (دارای ۸ حرف) است. اصطلاحات هممعنی دیگری مانند «ایام البیض» یا «لیالی مقمره» نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این پدیده در متنهای نجومی و اسلامی از عبارت The White Nights استفاده میشود و در اصطلاح عام به آن Bright Moonlight Nights نیز میگویند.
به عربی
در زبان عربی این واژه به صورت «لَیالِی البِیض» به کار میرود و به عنوان صفت از آن به «اللَّیالِی المُقْمِرَة» یعنی شبهای نورانی و مهتابی نیز یاد میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این عبارت «شبهای سفید»، «شبهای روشن» و «شبهای مهتابی» است که به درخشش کامل ماه در آسمان اشاره دارد.
در قرآن
عبارت ترکیبی «لیالی بیض» یا «ایام البیض» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم ذکر نشده است؛ با این حال، کلمات همخانواده و ریشهٔ آنها مانند «لیل» (شب) و «ابیض» (سفید) به طور جداگانه در قرآن وجود دارند. این اصطلاح ریشه در احادیث نبوی و روایات اهلبیت دارد که فضایل بسیاری برای عبادت و روزهداری در این ایام بر شمردهاند.
جمعبندی و توضیح کامل لیالی بیض
عبارت «لیالی بیض» که در فرهنگ اسلامی و زبان فارسی کاربرد زیادی دارد، در اصل به معنای شبهای روشن و مهتابی اواسط ماه قمری (سیزدهم تا پانزدهم) است. علت این نامگذاری، کامل شدن قرص ماه در این زمان است که باعث میشود تاریکی شب با نور سفید مهتاب پوشانده شود. اصطلاح معروف «ایام البیض» در واقع خلاصه شدهٔ عبارت «أَیَّامُ لَیَالِی الْبِیض» به معنای روزهایِ شبهای سفید است.
در متون فقهی و نجومی، به این شبها «لیالی مقمره» نیز گفته میشود. جالب است بدانید که به دلیل شدت روشنایی نور ماه در سحرگاه این سه شب، برخی از فقهای معاصر توصیه به احتیاط در خواندن نماز صبح کردهاند تا سپیدهٔ واقعی فجر بر روشنایی ماه غلبه کند. این شبها در فرهنگ دینی نمادی از پاکی، روشنایی در دل تاریکی و زدودن سیاهی گناهان از روح انسان به شمار میروند.