یعنی چه
جزع سیاه به نوعی سنگ عقیق غیرشفاف یا با شفافیت بسیار کم (مات) گفته میشود که رنگ آن قهوهای بسیار تیره مایل به سیاه یا سیاه خالص است. این سنگ معمولاً رگههای ظریف سفید یا رنگی در بافت درونی خود دارد. در قدیم به مهرههای مدور سیاه و سفیدی که از این سنگ تراشیده میشد نیز جزع میگفتند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب وصفی به صورت «جَزْعِ سیاه» است که در آن حرف «ز» ساکن و حرف «ع» مکسور (به دلیل اضافه شدن به صفت) خوانده میشود.
در جدول
در مسابقات و طراحان جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً «جزع سیاه» با ۷ حرف است. بسته به طراح جدول، کلماتی مانند عقیق سیاه، اونیکس یا شبه پیسه نیز ممکن است به عنوان جایگزین مطرح شوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این سنگ ارزشمند و تیره از اصطلاحات Black Onyx (عقیق مشکی اونیکس) یا Black Agate (عقیق سیاه) استفاده میشود.
به عربی
این واژه ریشهای عربی دارد و در زبان مبدأ به صورت «الجَزَع الأسود» شناخته میشود که به همان مهرهها یا سنگهای یمانی سیاه و سفید اشاره دارد.
در قرآن
خود کلمه «جَزْع» (به سکون زاء به معنی سنگ یا مهره) در متن قرآن کریم نیامده است. با این حال، شکل دیگری از این حروف یعنی «جَزَع» (به فتح زاء به معنی بیتابی و ناشکیبایی) دو بار در قرآن به کار رفته است؛ یکبار به صورت فعل «جَزِعْنَا» در آیه ۲۱ سوره ابراهیم و یکبار به صورت صیغه مبالغه «جَزُوعاً» در آیه ۲۰ سوره معارج.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و سنگشناسی باستانی، جزع سیاه نماد دفع چشمزخم، افزایش صبر و پایداری، و دور کردن انرژیهای منفی و غم است. علاوه بر این، در ادبیات کلاسیک فارسی به دلیل تضاد رنگی زیبا و ساختار سیاه و سفیدش، به عنوان نماد و استعارهای از «چشم معشوق» به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل جزع سیاه
جزع سیاه یک ترکیب وصفی اصیل و معرب در زبان فارسی است که به نوعی سنگ عقیق بسیار تیره و مات اشاره دارد. این سنگ که معمولاً با رگههای ظریف سفید همراه است، از گذشتههای دور در ساخت مهرهها و جواهرات کاربرد داشته و در عرف عمومی گاهی با سنگ اونیکس یا باباغوری همپوشانی دارد.
اگرچه این واژه به معنی سنگ در قرآن کریم یافت نمیشود، اما ریشه همنویسه آن به معنی بیتابی در آیات الهی آمده است. در فرهنگ سنتی و ادبیات فارسی، جزع سیاه جایگاه ویژهای دارد؛ از یک سو به عنوان نمادی برای دفع انرژیهای منفی و افزایش استقامت روحی شناخته میشود و از سوی دیگر، شاعران بزرگ از آن به عنوان استعارهای برای توصیف زیبایی و سیاهی چشم معشوق استفاده کردهاند.