یعنی چه
این واژه یک ساختار فعلی امر در زبان عربی است که از ترکیب حرف «فـَ» (به معنی پس، بنابراین) و فعل امر «أتِمّوا» (کامل کنید) از ریشه (ت م م) ساخته شده است. در متون و عبارات اسلامی به معنای تمام کردن یک عمل، کامل کردن روزه یا پایبندی کامل به یک پیمان و عهد به کار میرود.
تلفظ
در تلفظ فصیح، حرف فاء مفتوح، همزه مفتوح، تاء مکسور و میم دارای تشدید و ضمه است که به واو مدی ختم میشود: فَـأَتِـمُّـوا.
در جدول
در جدولهای متقاطع یا شرح در متن، اگر به عنوان راهنما عبارت «پس کامل کنید در قرآن» یا فعلی ۶ حرفی با این معنا خواسته شود، پاسخ دقیق آن «فاتموا» خواهد بود.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، این واژه با توجه به سیاق آیه معمولاً به صورت پایداری بر عهد (fulfill) یا به پایان رساندن یک مدت زمان (complete) ترجمه میشود.
به عربی
این کلمه خود یک فعل اصیل عربی از باب افعال است. صیغه جمع مذکر مخاطب بوده و از ریشه ثلاثی مجرد «تمّ یتمّ» مشتق شده است.
به فارسی
از آنجا که این واژه یک فعل امر عربی همراه با حرف عطف است، در زبان فارسی به صورت یک جملهٔ امری کوتاه ترجمه میشود و معادلهای مستقیم آن عباراتی نظیر «پس تمام کنید»، «پس کامل سازید» و در مباحث عهد و پیمان «پس وفا کنید» میباشند.
در قرآن
این واژه به طور شاخص در آیه ۴ سوره مبارکه توبه به کار رفته است: «...فَأَتِمُّوا إِلَيْهِمْ عَهْدَهُمْ إِلَىٰ مُدَّتِهِمْ...»؛ در این آیه خداوند به مسلمانان دستور میدهد که پیمان خود را با مشرکانی که نقض عهد نکردهاند، تا پایان مدت مقرر کامل نگه دارند و به آن وفا کنند. همچنین در احادیث نبوی نظیر حکم نماز جماعت نیز این تعبیر دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل فاتموا
واژهٔ «فاتموا» یک کلمهٔ خالص فارسی نیست، بلکه یک ساختار فعلی قرآنی و عربی است که به ادبیات و متون اسلامی زبان فارسی راه یافته است. این کلمه از ترکیب حرف عطف «فـَ» (پس) و فعل امر «اتموا» (کامل کنید) تشکیل شده و دقیقاً دارای ۶ حرف است. در فرهنگ اسلامی، این واژه نمادی از لزوم پایبندی کامل به تعهدات، عدالت و وفای به عهد به شمار میرود.
کاربرد اصلی و شهیر این کلمه در آیه ۴ سوره توبه است که در آن بر اتمام و حفظ پیمانها تا پایان مدت مقرر تأکید شده است. بنابراین، هرگاه این واژه در متون فارسی یا سؤالات جدول مطرح شود، اشاره مستقیم به معنای تکمیل کردن، به پایان رساندن یک وظیفه یا ادای کامل یک حق دارد.