یعنی چه
اسقفة (یا اسقف) به معنای پیشوا، ناظر و سرپرست مذهبی در دین مسیحیت است. این مقام روحانی وظیفه رهبری امور دینی، اداره کلیساهای یک قلمرو (اسقفیه) و نظارت بر کار کشیشها و شماسها را بر عهده دارد. در متون کهن جغرافیایی، این واژه نام روستایی سرسبز در اندلس قدیم نیز بوده است.
تلفظ
این واژه در متون لغوی و عربی معمولاً به صورت «اُسْقُفَّه» (با ضمه همزه و سکون سین و ضم قاف و تشدید فاء) خوانده میشود که حالت تأکید یا اشاره به جمع و مرتبه اسقفی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۵ حرف دارد و معمولاً به عنوان معادل پیشوای مسیحیان، مطران، یا ناظر کلیسا شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این مقام مذهبی Bishop میگویند. جالب اینجاست که در بازی شطرنج نیز مهره «فیل» در انگلیسی به همین نام (Bishop) خوانده میشود.
به عربی
این کلمه در زبان عربی به صورت أُسْقُف به کار میرود و جمع مکسر آن أساقِف یا أساقِفة است. در قرآن کریم این لفظ نیامده و به جای آن از «قسیسین» و «رهبان» استفاده شده است.
به فارسی
در زبان فارسی، ایرانیان باستان این واژه یونانی را از طریق زبان سریانی به صورت «سکوبا» اقتباس کرده بودند که در شاهنامه فردوسی نیز به کار رفته است. امروزه معادلهایی مانند پیشوای مسیحی، مطران و ناظر مذهبی برای آن استفاده میشود.
نماد چیست
در آیین مسیحیت، اسقف با نمادهای خاصی شناخته میشود: «عصای شبانی» که نشاندهنده هدایت قوم است، «انگشتر اسقفی» به نشانه وفاداری به کلیسا، و «کلاه مخصوص (میتر)». همچنین در ساختار بازی شطرنج، این واژه نماد مهره فیل است.
جمعبندی و توضیح کامل اسقفة
واژه «اسقفة» ریشه در فرهنگ مذهبی و متون کهن دارد و در اصل معرب (عربیشده) از واژه یونانی Episkopos به معنی ناظر، دیدهبان یا سرپرست است. این کلمه به عالیرتبهترین مقامات مذهبی در سلسلهمراتب کلیسا اشاره میکند که هدایت کلیساها و نظارت بر امور کشیشان را در یک قلمرو مشخص بر عهده دارند.
در زبان فارسی، قدمت آشنایی با این مفهوم به دوران پیش از اسلام و ارتباط با مسیحیان سریانیزبان بازمیگردد، به طوری که شکل تغییریافته آن یعنی «سکوبا» در ادبیات حماسی ایران مانند شاهنامه نیز ثبت شده است. این واژه از نظر زبانشناختی سير تطور جالبی را از یونانی به سریانی، فارسی و عربی طی کرده است.
امروزه این اصطلاح علاوه بر کاربرد رسمی مذهبی در کلیساهای کاتولیک، ارتدکس و آنگلیکان، در فرهنگ عامه و بازیهای فکری نیز به واسطه معادل انگلیسیاش (Bishop) که به مهره فیل در شطرنج اشاره دارد، شناخته میشود و نمادهایی چون عصا، کلاه میتر و انگشتر را به همراه دارد.