معنی
در لغتنامههای معتبر مانند دهخدا، معین و عمید، بدرقه به معنای مشایعت و همراهی کردن مهمان یا مسافر در وقت رفتن است تا از او تجلیل شود. همچنین در گذشته به معنای راهنما، رهبر و نیروی محافظی بوده که کاروانها را برای امنیت در سفر همراهی میکرده است.
یعنی چه
این واژه در اصطلاح عامیانه و امروزی، به همان مراسم یا لحظات خداحافظی نهایی با مسافر گفته میشود که معمولاً با آدابی مثل آب ریختن پشت سر او همراه است.
مترادف
واژههای مشایعت و پسواز دقیقترین معادلهای فعلی برای این کلمه هستند.
متضاد
برعکس بدرقه که در وقت رفتن انجام میشود، استقبال و پیشواز در وقت آمدن شخص صورت میگیرد.
هم خانواده
کلماتی که از همین ریشه ساختاری یا معنایی در زبان فارسی استفاده میشوند.
ریشه
این واژه از کلمه عربی «بَدْرَقَة» گرفته شده است، هرچند برخی زبانشناسان معتقدند خود این واژه در زبان عربی نیز معرب (عربیشده) از یک واژه در زبان پهلوی یا یونانی است.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه در زبان فارسی با فتح باء و راء (بَدْرَقه) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، در پاسخ به راهنمای «همراهی مسافر» یا «محافظ کاروان»، کلمه پنج حرفی بدرقه به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به متن کلام، از واژه Farewell برای خداحافظی عاطفی و از Escort برای همراهی رسمی استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی امروزی برای بدرقه مسافر بیشتر از واژههای تشییع یا مرافقة استفاده میکنند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی واژه Uğurlama دقیقاً به معنای آیین بدرقه کردن و فرستادن کسی با آرزوی خوشبختی و سلامت است.
به فارسی
برگردان خالص فارسی این واژه که در متون کهن به جای واژه معرب بدرقه استفاده میشده، «پسواز» و «پشتسر رفتن» است.
جمعبندی و توضیح کامل بدرقه
واژه بدرقه یکی از زیباترین اصطلاحات در فرهنگ و زبان فارسی است که ریشه در سنتهای دیرین مهماننوازی و محبت ایرانیان دارد. این کلمه که در اصل از زبان عربی وارد فارسی شده، به مرور زمان معنایی عاطفیتر به خود گرفته و امروزه به معنای همراهی کردن مسافر یا مهمان در لحظه عزیمت برای نشان دادن احترام و آرزوی سلامتی است.
در فرهنگ سنتی ایران، آیین بدرقه با نمادهایی چون آب، آینه و قرآن پیوند خورده است؛ ریختن آب پشت سر مسافر نمادی از روشنی، پاکی و آرزوی بازگشت زودهنگام و بیخطر اوست. همچنین این واژه در گذشته معنایی نظامی و امنیتی نیز داشته و به راهنمایان یا گروههای مسلحی که امنیت کاروانها را در راههای پرخطر تامین میکردند، بدرقه میگفتند.