یعنی چه
جبرئیل نام یکی از فرشتگان مقرب در ادیان ابراهیمی است که وظیفهٔ ابلاغ وحی الهی به پیامبران را بر عهده دارد. این واژه در اصل ریشهٔ عبری دارد و از دو بخش «جبر» (به معنی مرد، بنده یا قدرت) و «ئیل» (به معنی خدا) تشکیل شده است که در مجموع «مرد خدا»، «بندهٔ خدا» یا «قدرت خدا» معنا میدهد.
تلفظ
این کلمه در زبان فارسی به صورت «جَبْرَئیل» (Jabra'il) یا «جَبْرئیل» (Jabril) تلفظ میشود. در زبان عربی نیز شکلهای قرائت متعددی مانند «جِبْریل» و «جَبْرائيل» دارد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی چون «فرشته وحی»، «پیک وحی»، «روحالامین» یا «ناموس اکبر»، عبارت «اسم جبرئیل» یا معادلهای آن قرار میگیرد.
به انگلیسی
معادل انگلیسی این نام «Gabriel» است که در فرهنگ غربی و مسیحیت نیز به عنوان نامی مقدس و اصیل برای مردان استفاده میشود.
به فارسی
در فرهنگ و ادبیات کهن ایرانی، معادل فارسی جبرئیل را «سروش» یا «فرشتهٔ وحی» دانسته اند. سروش در ایران باستان نام فرشتهٔ پیامآور و مظهر طاعت و فرمانبرداری بوده است.
در قرآن
نام جبرئیل صراحتاً ۳ بار در قرآن کریم (در سورههای بقره آیات ۹۷ و ۹۸، و سوره تحریم آیه ۴) ذکر شده است. همچنین در دیگر آیات با تعابیری والامقام مانند «روحالقدس» و «روحالامین» به او اشاره شده است.
نماد چیست
جبرئیل در فرهنگ دینی نماد پیامآوری، امانتداری، دانایی و واسطهٔ میان خالق و مخلوق است. در ادبیات عرفانی و فلسفهٔ اسلامی نیز او را نماد «عقل اول» یا پیر و راهنمای معنوی سالکان میدانند.
جمعبندی و توضیح کامل اسم جبرئیل
اسم جبرئیل ریشه در زبان عبری دارد و به معنای «مرد خدا» یا «قدرت خدا» است. این نام متعلق به یکی از چهار فرشتهٔ مقرب الهی است که در ادیان ابراهیمی (اسلام، مسیحیت و یهودیت) به عنوان حامل و پیامآور وحی شناخته میشود. در قرآن کریم سه بار صراحتاً از او نام برده شده و با عناوین ارزندهای چون روحالامین ستوده شده است.
در فرهنگ و ادبیات فارسی، این واژه جایگاه ویژهای دارد و گاه با «سروش» در ایران باستان همتراز دانسته میشود. عارفان و شاعران بزرگ پارسیگو در اشعار خود از جبرئیل به عنوان مظهر دانایی، عقل اول و راهنمای معنوی یاد کردهاند که واسطهٔ فیض و آگاهی میان آسمان و زمین است.