یعنی چه
ضنه در لغت به معنای بخل ورزیدن، تنگچشمی و امساک است. این واژه بهویژه زمانی به کار میرود که فرد به دلیل علاقه شدید به یک شیء نفیس و ارزشمند، از بخشیدن یا از دست دادن آن خودداری و دریغ میکند.
مترادف
واژههایی مانند بخل و خساست نزدیکترین معانی را به این کلمه دارند.
تلفظ
این کلمه به صورت ضِنّه (با کسر ضاد و تشدید نون) تلفظ میشود.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه بر مفاهیم خساست و عدم تمایل به بخشش دلالت دارند.
به عربی
این واژه ریشه در زبان عربی دارد و از فعل ضَنَّ به معنی بخل ورزید مشتق شده است.
به فارسی
در زبان فارسی اصیل میتوان از ترکیبهایی نظیر تنگچشمی یا دریغ داشتن برای رساندن این مفهوم استفاده کرد.
در قرآن
خود واژه «ضنه» در قرآن به کار نرفته است، اما همخانواده مستقیم آن یعنی «ضَنین» (به معنی بخیل و دریغکننده) یکبار در سوره تکویر آیه ۲۴ («وَمَا هُوَ عَلَى الْغَیْبِ بِضَنِینٍ») در وصف پیامبر اسلام آمده است که میفرماید او در ابلاغ علوم غیبی بخیل نیست.
جمعبندی و توضیح کامل ضنه
واژه «ضنه» یک مصدر عربی از ریشه (ض ن ن) است که وارد زبان فارسی شده و به معنای بخل، خساست و دریغ داشتن از بخشش اموال یا اشیاء است. نکته ظریف در معنای این کلمه آن است که این بخل معمولاً ناشی از عزیز و نفیس بودن آن شیء نزد صاحبش است؛ به طوری که فرد به خاطر علاقه شدید، چشم دیدن دستبهدست شدن آن را ندارد. همخانوادههای معروف آن شامل ضنین و مضنه هستند.
بسیار مهم است که این کلمه را با واژه همآوا اما متفاوت «ظنه» (با حرف ظ) اشتباه نگیریم. «ظنه» از ریشه (ظ ن ن) به معنی تهمت، شک و بدگمانی است. همچنین در اصطلاحات بازاری، واژه «مظنه» به معنی قیمت تقریبی کالا به کار میرود که ریشه در ظنه دارد، در حالی که «مضنه» (با ض) به معنی محل بخل یا امر نفیس است.