یعنی چه
شکمپرستی به معنای زیادهروی، افراط و عدم کنترل در خوردن و نوشیدن است؛ حالتی که در آن هدف اصلی فرد از زندگی، لذتجویی از غذا بدون توجه به نیاز واقعی بدن یا حلال و حرام باشد.
تلفظ
این واژه به صورت شِ کَ مْ پَ رَ سْ تی (šekam-parasti) تلفظ میشود و یک اسم مصدر ترکیبی در زبان فارسی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این مفهوم معمولاً خود واژه «شکم پرستی» (۸ حرف) یا مترادفهای آن مانند «شکمبارگی» و «پرخوری» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم از واژه Gluttony استفاده میشود که اشاره به یکی از گناهان هفتگانه دارد.
به عربی
در زبان عربی واژههای شَره و نَهَم به معنی پرخوری شدید هستند و در کتب اخلاقی از آن به عنوان شهوة البطن یاد میشود.
در قرآن
خود واژه «شکمپرستی» در قرآن نیامده، اما مصادیق آن به شدت نکوهش شده است. در آیه ۱۲ سوره محمد رفتار کافران در لذتجویی و خوردن به چهارپایان تشبیه شده («یَتَمَتَّعُونَ وَ یَأْکُلُونَ کَمَا تَأْکُلُ الْأَنْعَامُ») و در آیه ۳۱ سوره اعراف صریحاً از افراط نهی شده است («کُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لَا تُسْرِفُوا»).
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات کلاسیک غربی (به ویژه در سنت هفت گناه کبیره مسیحیت)، «خوک» نماد اصلی شکمپرستی و پرخوری است. در برخی منابع قرون وسطایی نیز از «مگس» یا «خرس» به عنوان نمادهای فرعی این رذیله نام برده شده است.
جمعبندی و توضیح کامل شکم پرستی
شکمپرستی یک واژه ترکیبی اصیل فارسی است که از دو بخش «شکم» (ریشه پهلوی اشکمب) و «پرستی» (از مصدر پرستیدن به معنی طاعت و خدمت) تشکیل شده است. این مفهوم در تمامی فرهنگها و ادیان به عنوان یک رذیله اخلاقی و رفتاری ناپسند شناخته میشود که در آن فرد کنترل خود را بر غریزه خوردن از دست میدهد.
از دیدگاه اخلاقی و مذهبی، شکمپرستی فراتر از یک نیاز بیولوژیک است و به نوعی اسارت در برابر لذتهای مادی تعبیر میشود. در آیات قرآنی اگرچه خود کلمه نیامده، اما از اسراف و رفتار حریصانه در خوردن (مانند چهارپایان) به شدت نهی شده است تا انسان کرامت و سلامت خود را حفظ کند.
در ادبیات و نمادشناسی جهانی نیز این پدیده جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که در سنتهای غربی خوک را مظهر این خصلت میدانند و در زبان فارسی مترادفهایی همچون شکمبارگی، گرانخواری و نهم برای تبیین دقیق این حالت افراطی به کار میروند.