یعنی چه
رقابت در لغت به معنای نگهبانی کردن و انتظار کشیدن است، اما در مفهوم امروزی به تلاش دو یا چند نفر، گروه یا سازمان برای پیشی گرفتن از یکدیگر، کسب برتری، یا به دست آوردن سهم بیشتری از یک موقعیت و هدف مشترک (مانند مباحث اقتصادی، ورزشی و اجتماعی) تکامل معنایی یافته است.
مترادف
واژههایی مانند همچشمی، هماوردی و مسابقه نزدیکترین برگردانها به مفهوم رقابت در زبان فارسی هستند.
متضاد
واژههایی که بر اتحاد، سازش و کار تیمی دلالت دارند، در تقابل معنایی مستقیم با رقابت قرار میگیرند.
هم خانواده
این کلمات از ریشه ثلاثی مجرد واژه مشتق شدهاند یا ساختارهای ترکیبی آن در زبان فارسی هستند.
ریشه
این واژه برگرفته از ریشه عربی «ر ق ب» به معنی گردن کشیدن، زیر نظر گرفتن و پاسبانی کردن است. در زبان عربی معاصر، «رَقابة» بیشتر به معنی نظارت و سانسور به کار میرود و برای مفهوم همچشمی از «مُنافَسة» استفاده میشود، اما این کلمه در فارسی و اردو تغییر معنایی یافته است.
جمله سازی
در جدول
کلمه «رقابت» دقیقاً ۵ حرف دارد و در طراحهای جدول کلمات متقاطع معمولاً با راهنماهایی چون «همچشمی» یا «مسابقه» پرسیده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژه Competition برای رقابتهای ساختاریافته و اقتصادی و Rivalry برای همچشمیهای شخصی یا دیرینه به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل رقابت
واژه رقابت ریشه در فرهنگ و زبان عربی دارد و از مفهوم اولیه نظارت و پاسبانی، به معنای امروزی همچشمی و تلاش برای برتری تحول یافته است. این کلمه پنجحرفی، نقشی کلیدی در ادبیات اقتصادی، ورزشی و اجتماعی بازی میکند و مفهوم آن محرک اصلی پیشرفت، نوآوری و انگیزه در جوامع انسانی محسوب میشود.
اگرچه خود واژه رقابت در متن قرآن نیامده است، اما ریشه آن در قالب صفت الهی «رقیب» (نگهبان) تجلی یافته و جنبه مثبت و سازنده این مفهوم تحت عناوین اخلاقی مانند «سبقت گرفتن در خیرات» یا «تنافس» مورد تایید قرار گرفته است. رقابت در قالب نمادین خود با تصاویری چون شطرنج، دو دونده در خط پایان و کاپ قهرمانی شناخته میشود که نشاندهنده مرز باریک میان تلاش برای رشد یا سقوط به ورطه حسادت است.