یعنی چه
«ترکض» یک فعل مضارع عربی از ریشه «رکض» است که بسته به ساختار جمله و صیغه آن، به معنای میدَوَد، شتابان حرکت میکند، فرار میکند و یا پای خود را محکم به زمین میکوبد (مانند کوبیدن سم اسب یا پای انسان بر زمین) به کار میرود.
تلفظ
این کلمه در زبان مبدأ (عربی) به صورت تَرْکُضُ (با فتح ت، سكون ر و ضم ك) تلفظ میشود و در متون فارسی و قرآنی نیز به همین صورت اعرابگذاری میگردد.
در جدول
پاسخ دقیق برای این کلمه در جدول خود واژه «ترکض» با ۴ حرف است. همچنین به عنوان راهنمای حل جدول، معنای آن به صورت «فرار کردن» یا «دویدن سریع» آورده میشود.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این واژه بر اساس مفاهیم مختلف آن شامل دویدن سریع، گریختن از موقعیت یا تاختن حیوانات سمدار است.
به عربی
با توجه به اینکه این واژه خود ریشه عربی دارد، مترادفهای فعلی هممعنای آن در زبان عربی فصیح مواردی مانند جریان داشتن و دویدن (يجري) یا گریختن (يهرب) هستند.
به فارسی
برگردان دقیق این فعل مضارع به زبان فارسی با توجه به صیغههای مخاطب یا غایب آن، به صورت «میدوی / میدود» یا «فرار میکنی / فرار میکند» ترجمه میشود.
در قرآن
این ماده در قرآن کریم کاربردهای برجستهای دارد؛ از جمله در آیه ۱۳ سوره انبیاء که میفرماید: «لَا تَرْکُضُوا وَارْجِعُوا...» یعنی (هنگام نزول عذاب به آنها گفته میشود) فرار نکنید و شتابان ندوید. همچنین فعل امر آن «ارْكُضْ» در آیه ۴۲ سوره ص خطاب به حضرت ایوب آمده است: «ارْكُضْ بِرِجْلِكَ...» به معنی پای خود را بر زمین بکوب.
نماد چیست
در تفاسیر معنوی و لغوی، این کلمه در حالت نهی (لا ترکضوا) به عنوان نمادی از اضطراب، بیثباتی و تلاش بیهوده برای فرار از عذاب الهی یا مواجهه با حقیقت شناخته میشود و در مقابل مفاهیمی چون آرامش، توقف و توبه قرار میگیرد.
جمعبندی و توضیح کامل ترکض
واژه «ترکض» یک فعل مضارع عربی برخاسته از ریشه ثلاثی مجرد «ر ک ض» است که مفاهیمی نظیر دویدن شدید، فرار کردن، تاختن و یا پا بر زمین کوبیدن را در خود جای داده است. این کلمه به طور مستقیم در متون کهن فارسی و به ویژه در آیات قرآن کریم به کار رفته و بار معنایی حرکتی و پرشتابی دارد.
در کاربرد قرآنی، این واژه هم در معنای فرار و گریختن شتابزده گناهکاران از عذاب الهی آمده است و هم در شکل امر آن به معنای کوبیدن پا بر زمین جهت جوشیدن چشمه شفا برای حضرت ایوب. از این رو، بسته به بافت متن میتواند نشاندهنده یک واکنش اضطراری یا یک دستور الهی برای آغاز یک رویداد باشد.