یعنی چه
این واژه صفت مرکب فاعلی در زبان فارسی است و به شخص، خانواده یا جامعهای دلالت دارد که به راحتی، آسایش و تکریم مهمانان اهمیت زیادی میدهد. در منابع کهن مانند لغتنامه دهخدا، این مفهوم با عبارت «آن که مهمان را تیمار دارد و تعهد کند» توصیف شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت مِهمانپَروَر است که از دو بخش «مِهمان» و بُن مضارع «پَروَر» (از مصدر پروردن) تشکیل میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، این واژه دقیقاً ۹ حرف دارد. از معادلهای پرکاربرد دیگر آن در جدول میتوان به «مهماننواز» یا «غریبنواز» اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی صفت Hospitable دقیقاً به معنای شخص یا محیطی است که با آغوش باز و گرمی از غریبهها یا مهمانان استقبال میکند.
به عربی
در فرهنگ و زبان عربی، کلمه «مضیاف» صیغه مبالغه است و به کسی گفته میشود که بسیار مهماننواز بوده و سفرهای گشوده دارد.
به فارسی
برابرهای اصیل و بومی این واژه در زبان فارسی شامل کلماتی چون مهماننواز و غریبنواز است. ریشه بخش اول آن از پارسی میانه (māhmān) به معنی مقیم و بخش دوم آن از مصدر پروردان (parwardan) به معنی تیمار داشتن و مراقبت کردن میآید.
جمعبندی و توضیح کامل مهمان پرور
واژه مهمانپرور یکی از صفات ستوده و اصیل در فرهنگ ایرانی و خاورمیانهای است که ریشه در سنتهای دیرین تکریم تازه واردان دارد. این کلمه از ترکیب دو جزء فارسی «مهمان» و «پرور» ساخته شده و به زیبایی نشان میدهد که در دیدگاه فرهنگی ایران، مهمان تنها یک بازدیده کننده ساده نیست، بلکه نیازمند پرورش، مراقبت و دلجویی تام است.
اگرچه خود این کلمه به دلیل ریشه فارسیاش در متن قرآن کریم نیامده، اما مفهوم عمیق آن یعنی مهماننوازی، در متون دینی و داستانهای انبیای الهی (مانند سنت حضرت ابراهیم در پذیرایی سریع از مهمانان) به شدت مورد تأکید و ستایش قرار گرفته است. در فرهنگ عامه، آیینهایی چون گشودن سفره و حرمت نان و نمک، نمادهای عینی این خصلت ارزشمند هستند.
جالب اینجاست که این واژه مرزهای زبانی را نیز درنوردیده؛ به طوری که در زبان ترکی استانبولی نیز دقیقاً به همین شکل و با تلفظی مشابه (Misafirperver) به عنوان یک صفت کلیدی برای توصیف مردمان مهماننواز به کار میرود که نشاندهنده عمق نفوذ فرهنگی این مفهوم در منطقه است.