یعنی چه
«الشیعه و فنون الاسلام» نام کتابی مشهور به زبان عربی تألیف آیتالله سید حسن صدر (درگذشته ۱۳۵۴ قمری) است. این کتاب در واقع نسخهای بازنویسیشده و خلاصه از اثر دیگر او به نام «تأسیس الشیعة لعلوم الإسلام» است که با هدف اثبات نقش و سهم کلیدی دانشمندان شیعه در پایهگذاری و گسترش شاخههای مختلف علوم و هنرهای اسلامی به رشته تحریر درآمده است. نویسنده این اثر را در پاسخ به ادعاهای جرجی زیدان در کتاب تاریخ التمدن الاسلامی نوشت تا مستندات پیشگامی شیعه در فقه، حدیث، کلام، تفسیر و ادبیات را نشان دهد.
تلفظ
تلفظ صحیح عربی و متداول این عبارت به صورت «اَششِیعَةُ وَ فُنُونُ الْإِسْلَام» است.
در جدول
در جدولهای متقاطع فرهنگی و مذهبی، این عبارت به عنوان پاسخ پرسشهایی نظیر «اثری از سید حسن صدر» یا «کتابی در بیان سهم شیعه در علوم اسلامی» شناخته میشود و دقیقاً ۱۸ حرف دارد.
به انگلیسی
در منابع انگلیسیزبان، این کتاب معمولاً با عنوان «The Shia and the Arts/Sciences of Islam» معرفی و شناخته میشود.
به عربی
این عبارت خود یک عنوان کاملاً عربی و نام اصلی کتاب مذهبی فوقالذکر است.
به فارسی
ترجمه و برگردان دقیق معنایی این عنوان به زبان فارسی، «شیعه و دانشها (یا فنون و هنرهای) اسلامی» میشود که به نقش شیعیان در فرهنگ و تمدن اسلامی اشاره دارد.
در قرآن
خود این عبارت ترکیبی خاص در قرآن کریم عیناً ذکر نشده است؛ با این حال، ریشههای سه کلمه تشکیلدهنده آن به صورت مجزا بارها در آیات به کار رفتهاند؛ مانند واژه «شِیَعاً» (ریشه ش-ی-ع) در آیه ۱۵۹ سوره انعام و واژه «الإسلام» (ریشه س-ل-م) در آیه ۱۹ سوره آلعمران.
جمعبندی و توضیح کامل الشیعه و فنون الاسلام
عبارت «الشیعه و فنون الاسلام» یک واژه عام نیست، بلکه عنوان یک کتاب مذهبی و تاریخی برجسته به زبان عربی است که توسط عالم بزرگ شیعه، آیتالله سید حسن صدر نگاشته شده است. این اثر ارزشمند در واقع خلاصه و تحریری دیگر از کتاب مفصلتر او یعنی «تأسیس الشیعة لعلوم الإسلام» است. هدف اصلی نگارش این کتاب، پاسخ علمی و مستند به شبهات و ادعاهایی بود که سهم دانشمندان شیعه را در شکلگیری تمدن و علوم اسلامی ناچیز جلوه میدادند.
نویسنده در این اثر با تکیه بر اسناد و شواهد متقن تاریخی اثبات میکند که شیعیان در پایهگذاری و شکوفایی علوم پایهای اسلام نظیر فقه، حدیث، تفسیر، کلام و ادبیات عرب نقشی پیشگام و کلیدی داشتهاند. از این رو، این عبارت در محافل علمی و مذهبی به عنوان نمادی از خودباوری علمی و کارنامه تمدنی تشیع شناخته میشود و در جدولها نیز به عنوان پاسخ یک اثر ۱۸ حرفی مطرح میگردد.