یعنی چه
ماده محترقه به هر نوع مادهای گفته میشود که پتانسیل بالایی برای واکنش با اکسیژن، اشتعال و ایجاد حریق دارد. این مواد در اثر فعل و انفعالات شیمیایی یا قرار گرفتن در معرض حرارت، به سرعت گرما، نور و گازهای مختلف آزاد میکنند و برای سوزاندن اشیاء یا تولید انرژی حرارتی به کار میروند.
تلفظ
واژه «ماده» با تشدید روی حرف دال و «محترقه» با ضمه روی میم، سکون روی ح، فتح روی ت و ر، و کسره روی ق تلفظ میشود؛ صفت فاعلی مؤنث از باب افتعال است.
در جدول
در سوالات جدول کلمات متقاطع، پاسخ این ترکیب دقیقاً «ماده محترقه» با ۱۰ حرف است. همچنین واژههای هممعنی مانند آتشزا، مشتعلشونده و سوزاننده نیز به عنوان جایگزین کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به بافتار متن، از اصطلاحات علمی و تخصصی متفاوتی استفاده میشود که نشاندهنده میزان خطر و نوع رفتار ماده در برابر آتش است.
در قرآن
عبارت «ماده محترقه» به صورت یک ترکیب اسمی در متن قرآن مجید به کار نرفته است. با این حال، کلماتی از ریشه ثلاثی مجرد «ح-ر-ق» در آیات مختلف دیده میشوند؛ مانند آیه ۶۸ سوره انبیاء که کلمه «حَرِّقُوهُ» (او را بسوزانید) در آن آمده و یا واژه «الْحَرِیقِ» (عذاب سوزان) که در آیه ۱۸۱ سوره آلعمران به چشم میخورد.
نماد چیست
در علائم ایمنی بینالمللی و استاندارد جهانی GHS، مواد محترقه، آتشزا و اکسیدکننده با تصویر یک «شعله آتش» یا «دایرهای که شعلهای بر فراز آن است» مشخص میشوند. این نشانههای بصری هشداردهنده برای اعلام خطر فوری آتشسوزی و لزوم رعایت نکات ایمنی روی بستهبندی این مواد درج میگردند.
جمعبندی و توضیح کامل ماده محترقه
ترکیب واژگانی «ماده محترقه» از دو بخش فارسی/عربی (ماده) و عربی (محترقه از ریشه حرق) تشکیل شده است و به هر نوع ترکیبی اطلاق میشود که مستعد اشتعال، سوزانندگی و تولید حریق باشد. این اصطلاح در لغتنامههای معتبر فارسی با مفاهیمی همچون آتشزا و مشتعلشونده مترادف دانسته شده و در اصطلاحات فنی و ایمنی، نیازمند مراقبتهای ویژه جهت پیشگیری از خطرات ناگهانی است.
اگرچه این واژه به طور مستقیم در کتاب آسمانی قرآن نیامده، ریشه زبانی آن در قالب افعال و صفاتی که به سوزاندن و عذاب آتش اشاره دارند، مکرراً استفاده شده است. در دنیای امروز و در پروتکلهای ایمنی بینالمللی، این مواد با علائم هشداردهنده استاندارد مانند شعلههای آتش متمایز میشوند تا از بروز حوادث ناگوار جلوگیری شود.