یعنی چه
الخنجر در واقع همان واژه خنجر است که حرف تعریف «ال» عربی به ابتدای آن اضافه شده است. این کلمه به معنای دشنه، کارد بزرگ یا شمشیر کوتاهی است که تیغه آن معمولاً منحنی و دو لبه است و در جنگهای تنبهتن یا به عنوان بخشی از پوشش تزیینی و سنتی استفاده میشود.
تلفظ
این واژه در زبان عربی به صورت الْخَنْجَر (با سکون ل، فتح خ، سکون ن و فتح ج) تلفظ میشود. در زبان فارسی معمولاً بدون «ال» و به صورت خَنْجَر تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع اگر به صورت معرفه (با ال) مد نظر باشد، پاسخ «الخنجر» با ۶ حرف است. در غیر این صورت معادلهای آن مانند دشنه، قمه و کارد کاربرد دارند.
به عربی
در زبان عربی نیز از همین واژه برای اشاره به این سلاح استفاده میشود. جمع مکسر این کلمه در زبان عربی «خناجر» است.
به فارسی
معادلهای مستقیم این واژه در زبان فارسی شامل خنجر، دشنه، قمه، تیغ و قداره است. از نظر ریشهشناسی، این واژه اصالت ایرانی دارد و از واژه پارسی باستان xanba-karta (به معنی کارد خمیده) ریشه گرفته که بعدها وارد پهلوی و سپس عربی شده است.
در قرآن
کلمه «الخنجر» یا «خنجر» در متن قرآن کریم به کار نرفته است. با این حال، در آیه ۳۱ سوره مبارکه یوسف، برای اشاره به ابزار برنده و چاقویی که در دست زنان مصر بود، از واژه عربی «سِکّین» استفاده شده است: «وَآتَتْ کُلَّ وَاحِدَةٍ مِنْهنَّ سِکِّینًا».
نماد چیست
خنجر در فرهنگ پوشش سنتی مردان عمان، یمن و جنوب ایران نماد اصالت، شرف و جایگاه اجتماعی است و تصویر آن روی پرچم عمان نیز دیده میشود. در ادبیات فارسی و اصطلاحات عامیانه، این واژه گاهی به عنوان نماد بیوفایی و خیانت به کار میرود (مانند اصطلاح خنجر از پشت زدن).
جمعبندی و توضیح کامل الخنجر
واژه «الخنجر» در حقیقت همان واژه آشنای «خنجر» در زبان فارسی است که با ورود به زبان عربی، حرف تعریف «ال» را به خود گرفته است. بررسیهای زبانشناسی تاریخی نشان میدهد که این کلمه بر خلاف تصور عموم، ریشه اصیل ایرانی دارد و از ترکیب دو بخش در زبان پارسی باستان به معنای «کارد خمیده» ساخته شده است که در دوره پهلوی به «خنجیر» و سپس در عربی به «خنجر» تبدیل شد.
این ابزار برنده و تیز، در طول تاریخ علاوه بر کاربرد نظامی در جنگهای تنبهتن، ارزش فرهنگی و نمادین بالایی پیدا کرده است. امروزه خنجر به عنوان بخشی مهم از لباس رسمی و سنتی مردان در کشورهایی مانند عمان و برخی مناطق جنوبی ایران شناخته میشود که نشاندهنده شجاعت و اصالت است، در حالی که در ادبیات منظوم و عامیانه فارسی، نمادی از بیوفایی و خیانت پنهانی قلمداد میشود.