یعنی چه
این عبارت یک ترکیب عطفی کاملاً فارسی حاصل از واژههای اوستایی و پهلوی است که در نقش قیدی به معنای تقریباً و تخمیناً، و در نقش اسمی/صفت به معنای اندک و بسیار یا کم و زیاد به کار میرود. در ادبیات کهن گاه به مجاز در معنای وضعیت، چگونگی و حال نیز استفاده شده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این عبارت واژگانی «کَم وُ بیش» یا «کَم وَ بیش» است که در گفتار روان و روزمره معمولاً به صورت مخفف و سرهم «کمابیش» نیز تلفظ و نگارش میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در جدولهای متقاطع خود واژه «کم و بیش» با ۶ حرف است. از دیگر پاسخهای همطرز میتوان به «کمابیش» یا «تقریبا» اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی رایجترین معادل اصطلاحی برای این واژه More or less است؛ همچنین برای بیان مفهوم قیدی و تخمینی آن از واژگان Approximately و Roughly استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم از عبارت ترکیبی «أكثر أو أقل» (بیشتر یا کمتر) یا قیدهای «تقريباً» و «زُهاء» به معنای حدود و تخمین استفاده میکنند.
به ترکی
در ترکی استانبولی اصطلاح رایج «Aşağı yukarı» (پایین بالا) دقیقاً معادل قیدی کم و بیش است؛ اصطلاح «Az çok» (کم زیاد) نیز به صورت تحتاللفظی کاربرد دارد.
نماد چیست
در ادبیات کلاسیک فارسی بهویژه در دیوان حافظ، عبارت کم و بیش به دلیل پیوند ساختاری با مفاهیمی چون سنجش مقادیر، سود و زیان و مال دنیا، با نماد «ترازو» تصویرآفرینی شده است؛ مانند شاهبیت معروف: مشو بسان ترازو تو در پی کم و بیش.
جمعبندی و توضیح کامل کم و بیش
عبارت «کم و بیش» یک ترکیب عطفی اصیل و ریشهدار در زبان فارسی است که از ریشههای اوستایی و پهلوی به ما رسیده است. این واژه در دو نقش قیدی و اسمی به کار میرود؛ در حالت قیدی مفهوم تخمین، تقریب و حدود را میرساند و در حالت اسمی به معنای کلّیِ کم و زیاد یا سود و زیان مادی دنیا به کار میرود که در ادبیات صوفیانه و کلاسیک ما، انسانها از غرق شدن در آن منع شدهاند.
این واژه کاربرد بسیار گستردهای در مکالمات روزمره و متون رسمی دارد و شکل دگرگونشده و مخفف آن یعنی «کمابیش» نیز به همان اندازه رایج است. در نگاه نمادین ادبی، این کلمه به دلیل گره خوردن با حسابوکتابِ مقادیر، همواره یادآور ترازو و سنجش است و در زبانهای بینالمللی نظیر انگلیسی، عربی و ترکی نیز معادلهای ساختاری و اصطلاحی بسیار دقیقی دارد.