یعنی چه
ثقافت قرآنی به معنای فرهنگ قرآنی است؛ یعنی دانش، بینش، مهارت و بهویژه مجموعه باورها، ارزشها، آداب و سنن فکری و عملی که بر اساس آموزهها و هدایتهای کتاب قرآن در یک جامعه یا فرد شکل میگیرد و سبک زندگی او را جهتدهی میکند. این واژه در ادبیات اسلامی و مناطق فارسیزبان شرق مانند افغانستان و تاجیکستان کاربرد فراوانی دارد.
تلفظ
واژه ثَقَافَت با فتح ثاء و قاف تلفظ میشود و در ترکیب با قرآنی به صورت مضاف و مضافالیه یا ترکیب وصفی (ثقافتِ قرآنی) خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت معمولاً به عنوان راهنمای اصطلاحات اسلامی یا معادل فرهنگ قرآنی به کار میرود و پاسخ آن دقیقاً ۱۰ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای بیان این مفهوم تمدنی و فرهنگی از ترکیب واژگان مرتبط با قرآن و فرهنگ استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی معاصر، اصطلاح الثقافة القرآنية دقیقاً برای تبیین فرهنگ، تربیت و علوم پیرامون قرآن به کار میرود.
به فارسی
معادل مستقیم و رایج این عبارت در زبان فارسی معیار، «فرهنگ قرآنی» یا «منظومه فکری و تربیتی قرآن» است که هم جنبههای معرفتی و هم جنبههای رفتاری را در بر میگیرد.
در قرآن
خودِ کلمه «ثقافت» به صورت مصدر در قرآن نیامده است، اما همخانوادههای فعلی آن مانند «ثُقِفُوا» در آیاتی نظیر آیه ۶۱ سوره احزاب («مَلْعُونِينَ أَيْنَمَا ثُقِفُوا...») و آیه ۱۱۲ سوره آل عمران به کار رفتهاند. در این آیات، معنای لغوی ریشه یعنی «یافتن، دستگیر کردن یا چیره شدن بر کسی با مهارت و سرعت» مد نظر است. ارتباط آن با فرهنگ در این است که علم و فرهنگ نیز مقولهای است که انسان با تیزهوشی و مهارت آن را به دست میآورد.
جمعبندی و توضیح کامل ثقافت قرانی
عبارت «ثقافت قرآنی» یک ترکیب اصیل و ارزشمند در ادبیات اسلامی است که بیشترین کاربرد معاصر آن را در جوامع فارسیزبان همسایه مانند افغانستان و تاجیکستان مشاهده میکنیم. این اصطلاح کاملاً مرادف با «فرهنگ قرآنی» است و به سیستم نظاممند فکری، اخلاقی، اجتماعی و رفتاری اشاره دارد که ریشه در تکتک آیات و رهنمودهای کلام وحی دارد.
از نظر ریشهشناسی، هرچند واژه ثقافت از ماده عربی (ث ق ف) به معنی مهارت، تیزفهمی و یافتن سریع چیزی مشتق شده و در قرآن نیز مشتقات فعلی آن به معنی دست یافتن و چیره شدن آمده است، اما تحول معنایی این واژه در قرون اخیر آن را به بهترین معادل برای واژه «فرهنگ و تربیت» تبدیل کرده است. در نتیجه، ثقافت قرآنی نمایانگر جلوهای از تمدن اسلامی است که در آن انسان و جامعه، زیست اصیل خود را بر مدار ارزشهای قرآنی تنظیم میکنند.