پریشان یعنی چه؟ مترادف، متضاد و انگلیسی آن

جمع‌بندی و توضیح کامل پریشان

واژه «پریشان» یک صفت کهن و اصیل فارسی است که از ریشه فعل «پریشیدن» (به معنی پراکندن و افشاندن) به همراه پسوند «ـان» ساخته شده است. این کلمه ابعاد معنایی گسترده‌ای دارد؛ از یک سو به بی‌نظمی و پراکندگی فیزیکی مانند زلف ژولیده اشاره می‌کند و از سوی دیگر، احوال درونی انسان نظیر اضطراب، تشویش، سرگشتگی و اندوه را به تصویر می‌کشد. در فرهنگ عامه و ادبیات نیز معنای ثانویه‌ای چون تنگدستی و بی‌سامانی دارد.

در ادبیات غنی فارسی، پریشان یکی از کلیدی‌ترین واژه‌های نمادین است. اصطلاح «زلف پریشان» نماد زیبایی مهارنشده، عصیانگر و دلربایی معشوق است که دل عاشق را به آشوب می‌کشد. همچنین «خاطر پریشان» یا «دل پریشان» نشان‌دهنده احوال عاشق در هجران و حیرت عرفانی او در برابر کثرت جهان مادی است. این واژه به قدری در انتقال حس آشفتگی موفق بوده که به زبان‌های همسایه مانند ترکی و اردو نیز وام داده شده است.

اگرچه این واژه اصالتی فارسی دارد و در متن عربی قرآن کریم به کار نرفته، اما در ترجمه‌های معتبر فارسی قرآن، برای برگردان اصطلاحات عربی به کار رفته است؛ شاخص‌ترین نمونه آن، ترجمه عبارت «أَضْغَاثُ أَحْلَامٍ» در آیه ۴۴ سوره یوسف و آیه ۵ سوره انبیاء است که به «خواب‌های پریشان» و بی‌اساس ترجمه شده است.