تبطل یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل تبطل

واژه «تبطل» یک مصدر عربی از ریشه ثلاثی مجرد «ب ط ل» است که در زبان فارسی کاربرد دارد. این کلمه از نظر معنایی ویژگی جالب‌توجهی دارد و جزو کلمات اضداد محسوب می‌شود؛ به این معنی که هم به مفهوم منفیِ تنبلی، کاهلی و بیکارگی اشاره دارد و هم به مفهوم مثبتِ شجاع و دلیر شدن (برگرفته از بَطَل به معنی قهرمان).

بسیاری از افراد این واژه را به دلیل شباهت ظاهری و املایی با کلمه عرفانی «تبتل» (با حرف ت) اشتباه می‌گیرند. در حالی که تبتل به معنی بریدن از دنیا و انقطاع به سوی خداوند است، تبطل به طور مستقیم با مفاهیم بطالت، سستی و کار بی‌هدف گره خورده است و در قرآن کریم نیز عیناً به کار نرفته، هرچند هم‌خانواده‌های آن مکرراً ذکر شده‌اند.