یعنی چه
دستگردانی در لغت به معنای دستبهدست کردن، چرخاندن چیزی با دست، یا امانت و وام گرفتن چیزی و سپس پس دادن آن است. در اصطلاح فقهی (بهویژه فقه امامیه)، به توافقی گفته میشود که در آن حاکم شرع یا وکیل او، وجوه شرعی (مانند خمس یا زکات) را از فردی که توانایی پرداخت فوری ندارد تحویل میگیرد و بلافاصله همان مبلغ را به عنوان قرض به خود او بازمیگرداند تا فرد بتواند آن را به مرور زمان و به صورت اقساطی بپردازد و تصرفش در مابقی اموالش حلال باشد. این واژه کاملاً کلاسیک است و تعریف دقیق لغوی و فقهی دارد.
تلفظ
این واژه به صورت دَستگَردانی (Dast-gardāni) تلفظ میشود و از ترکیب «دست» و «گردان» همراه با پسوند مصدری ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «دستبهدست کردن مال» یا «اصطلاحی در خمس و زکات» با ۹ حرف کاربرد دارد.
به انگلیسی
در متون عمومی برای انتقال دستبهدست از معادل اول و در متون تخصصی فقهی از معادل دوم استفاده میشود.
به عربی
در متون حقوقی اسلامی و فقه شیعه، واژه مداوره دقیقترین معادل اصطلاحی برای دستگردانی است.
نماد چیست
واژه دستگردانی یک اصطلاح کاربردی، حقوقی و فقهی در زبان فارسی است و در بستر آیینها، اسطورهها یا فرهنگ عامه به عنوان نماد نمادین یا نشانه اسطورهای شناخته نمیشود.
جمعبندی و توضیح کامل دستگردانی
واژه «دستگردانی» یا دستگردان، یک واژه اصیل پارسی است که از ترکیب دو بخش «دست» و «گردان» (از مصدر گرداندن) ساخته شده است. این کلمه در کاربرد عمومی خود به معنای هر نوع انتقال فیزیکی و دستبهدست کردن کالا، امانت دادن یا عاریه دادن مال به کار میرود که ریشه رفتاری آن در تجارت نقدی حتی در قرآن کریم (آیه ۲۸۲ سوره بقره) با تعبیر «تدیرونها» مورد اشاره قرار گرفته است.
در اصطلاح تخصصی و فقهی، دستگردانی کارکرد حقوقی و تسهیلکننده دارد. این سازوکار به افرادی که بدهی شرعی (مانند خمس) دارند اما به دلیل نبود نقدینگی توان پرداخت یکجای آن را ندارند، اجازه میدهد با اجازه حاکم شرع، مال خود را دستگردان کنند؛ یعنی مال به صورت صوری تحویل و دوباره به عنوان قرض به خود فرد بازگردانده میشود تا به صورت اقساطی تسویه شود.