السام یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل السام

واژه «السام» یک لفظ اصالتاً عربی است که وارد متون کهن شده و با توجه به ساختار صرفی خود، دو وجه معنایی کاملاً متمایز دارد. در وجه نخست که از باب افعال است، به معنای تفهیم، تلقین کردن حجت و دلیل به کسی، و راهنمایی کردن است. در وجه دوم که به صورت اسم ظاهر می‌شود، معنای زهر، مرگ و آماسی هلاک‌کننده را به ذهن متبادر می‌سازد؛ همان‌طور که در تاریخ آمده برخی برای تحیتِ معکوس به جای سلام از عبارت «السّام علیکم» به معنی مرگ بر شما استفاده می‌کردند.

باید توجه داشت که این کلمه با نام فارسی و اصیل «سام» (پهلوان نامدار شاهنامه و فرزند نوح) که ریشه‌ای اوستایی به معنای سیاه یا آتش دارد، کاملاً متفاوت است. افزودن «ال» به ابتدای این واژه، آن را به طور کامل در چارچوب لغت‌شناسی و قواعد عربی قرار می‌دهد و کاربرد قرآنی آن نیز صرفاً در قالب هم‌خانواده‌هایی از ریشه سأَمَ به معنی خستگی و ملالت دیده می‌شود.