یعنی چه
این عبارت در واقع کلمهای مستقل در زبان فارسی نیست، بلکه ترکیبی از زبان عربی (لا + تَنامُ) است. در مفهوم عام به معنای کسی است که دچار غفلت و خواب نمیشود و همواره هشیار و بیدار است. در فرهنگ اسلامی این تعبیر معمولاً به عنوان صفتی برای خداوند متعال (حی قیوم) به کار میرود که هرگز نمیخوابد و همواره نگهبان هستی است.
تلفظ
این عبارت با فتحة حرف تاء، فتحة نون و سکون یا ضمه در پایان تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این کلمه به عنوان پاسخ برای راهنمای «نمیخوابد» یا «فعل نهی از خوابیدن به عربی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
با توجه به ساختار دستوری، معادلهای انگلیسی آن نشاندهنده حالت بیداری یا دستور به نخوابیدن است.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و صیغه مضارع منفی یا نهی از ریشه (ن و م) است.
به فارسی
در برگردان دقیق به زبان فارسی، میتوان آن را به صورت فعل «نمیخوابد» یا صفات فاعلی مانند «بیدار» و «ناخفته» معنا کرد.
در قرآن
خودِ ساختار فعلی «لاتنام» به صورت مستقیم در آیات قرآن کریم ذکر نشده است. با این حال، عالیترین و مشهورترین مفهوم همراستا با آن در آیه الکرسی (آیه ۲۵۵ سوره بقره) با عبارت «لَا تَأْخُذُهُ سِنَةٌ وَلَا نَوْمٌ» آمده است که اشاره دارد هیچگونه خوابآلودگی و خوابی خداوند را فرا نمیگیرد.
جمعبندی و توضیح کامل لاتنام
عبارت «لاتنام» واژهای اصیل یا مستقل در زبان فارسی نیست، بلکه یک ترکیب فعلی مشتق شده از زبان عربی است. این عبارت از دو بخش «لا» (حرف نفی یا نهی) و «تنام» (فعل مضارع از ریشه نَوْم به معنی خواب) تشکیل شده است و بسته به موقعیت دستوری، به معنای «نمیخوابد» یا «نخواب» به کار میرود.
در فرهنگ و ادبیات اسلامی، بیداری مطلق و منزه بودن از خواب (لاتنام بودن) از ویژگیها و صفات خاص خداوند به شمار میرود. در طراحهای جدول و معماهای کلمات نیز، این واژه به عنوان یک پاسخ ۶ حرفی برای مفاهیمی همچون «بیدار» یا «نمیخوابد» مورد استفاده قرار میگیرد.