یعنی چه
این کلمه یک صفت و ترکیب عربی به معنای «صاحب شانهها» یا «دارای کتفها» است که در تاریخ به عنوان لقب شاپور دوم، پادشاه قدرتمند ساسانی شناخته میشود. بر اساس روایات تاریخی، این لقب به دلیل تنبیه سخت قبایل متجاوز عرب و سوراخ کردن کتف اسیران آنها به او داده شد؛ هرچند برخی خاورشناسان معتقدند اصل این لقب در ایران باستان به معنای «چهارشانه» و تنومند بوده است.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه ترکیبی به صورت «ذولْاَکْتاف» است که از ادغام واژه عربی «ذو» (صاحب) و «الاکتاف» (شانهها) پدید آمده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این راهنما کلمه «ذوالاکتاف» است که دقیقاً از ۹ حرف تشکیل شده است. همچنین مکتشفان جدول ممکن است با معادلهای آن نظیر شاپور دوم یا شانه سنب مواجه شوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این شخصیت تاریخی و لقب او از عبارت Shapur II یا صورت آوانویسی شده Zul-Aktaf استفاده میشود. همچنین عبارت توصیفی The Lord of the Shoulders ترجمه معنایی آن است.
به فارسی
در متون پهلوی و فارسی باستان، معادلهای اصیل فارسی این لقب را «هویه سُنبا» یا «شانه سُنب» (به معنی سوراخکنندهٔ شانهها) آوردهاند. همچنین از نظر معنایی معادل واژه «چهارشانه» یا تنومند در فارسی امروزی است.
در قرآن
واژه «ذوالاکتاف» یک لقب تاریخی و سیاسی مربوط به دوران ساسانیان است و در متن قرآن مجید وجود ندارد و به کار نرفته است.
نماد چیست
در فرهنگ و تاریخ ایران، این واژه نماد اقتدار نظامی قاطع، برخورد قاطبه با قانونشکنان و تثبیت امنیت مرزهای کشور است؛ چرا که یادآور سرکوب قاطعانه متجاوزانی است که به مرزهای ایران دستاندازی کرده بودند.
جمعبندی و توضیح کامل ذوالاکتاف
واژه «ذوالاکتاف» یکی از القاب معروف تاریخی در ایران باستان است که به شاپور دوم، پادشاه مقتدر سلسله ساسانی اختصاص دارد. این عبارت از نظر لغوی ریشه در زبان عربی دارد و به معنای «صاحب شانهها» یا «دارای کتفها» است. در شاهنامه فردوسی و متون تاریخ اسلامی آمده است که علت این نامگذاری، اقدام شاپور در سوراخ کردن کتف اسیران قبایل متجاوز عرب و رد کردن طناب از میان آنها به نشانه تنبیه بوده است.
با این حال، پژوهشگران و خاورشناسانی چون تئودور نلدکه بر این باورند که این لقب در اصل یک واژه پهلوی به معنای «چهارشانه» یا نیرومند بوده و به ویژگی بدنی و تنومند بودن شاپور دوم یا توانایی او در به دوش کشیدن بارهای سنگین حکومت اشاره داشته است که بعدها پس از اسلام به صورت کلمه به کلمه به عربی ترجمه شد. معادلهای فارسی باستان این واژه «شانه سُنب» و «هویه سنبا» ثبت شده است.
این کلمه در بازیهای جدول کلمات متقاطع به عنوان یک پاسخ ۹ حرفی کاربرد زیادی دارد و یادآور دورهای از تاریخ ایران است که مرزهای کشور با قاطعیت نظامی بالا تثبیت و حفاظت میشدند. این واژه فاقد کاربرد قرآنی بوده و کاملاً یک اصطلاح تاریخی و ملی به شمار میرود.