یعنی چه
واژه «یلاحظ» فعل مضارع از باب مفاعله در زبان عربی است که به متون ادبی، اداری و حقوقی فارسی نیز راه یافته است. این کلمه به معنای آن است که کسی با دقت فراوان چیزی را زیر نظر بگیرد، به آن توجه کند، نکتهای را ثبت نماید یا به موضوعی پی ببرد.
تلفظ
این کلمه در زبان مبدأ (عربی) به صورت یُلاحِظُ (yulāḥiẓu) تلفظ میشود و در زبان فارسی حرکات آن به صورت یُلاحِظ (yolāhez) ادا میگردد.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنمای «مشاهده میکند» یا «توجه مینماید» (به صورت پنج حرفی)، کلمه «یلاحظ» قرار میگیرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، افعالی که مفهوم نظارت، دیدن هوشمندانه و توجه را میرسانند به عنوان معادل این واژه به کار میروند.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی و از ریشه (ل ح ظ) است و در زبان عربی معاصر نیز دقیقاً در همین ساختار برای بیان مفهوم متوجه شدن و ثبت کردن یک نکته استفاده میشود.
به فارسی
در برگردان دقیق روان به زبان فارسی، میتوان به جای این واژه از ترکیبهای فعلی نظیر «مد نظر قرار میدهد»، «دقت میکند»، «میبیند» یا «درمییابد» استفاده کرد.
نماد چیست
از نظر نمادشناسی، این واژه یادآور «چشم»، «بینایی تیزبین» یا «ذرهبین» است که نشاندهنده تحلیل دقیق دادهها، تمرکز بر جزئیات و غافل نشدن از امور اطراف است.
جمعبندی و توضیح کامل یلاحظ
واژه «یلاحظ» یک وامواژه فعلی از ریشه ثلاثی مجرد «لحظ» در زبان عربی است که به باب مفاعله رفته و به صورت مضارع غایب (او مشاهده میکند) صرف شده است. این کلمه در زبان فارسی بیشتر کاربرد ادبی، حقوقی و رسمی دارد و زمانی به کار میرود که سخن از یک دیدن معمولی نیست، بلکه منظور نگاهی همراه با تفکر، ثبت جزییات و دقت نظر بالا است.
از نظر ساختاری، ریشه این کلمه به معنی نگاه کردن با گوشه چشم است که در باب مفاعله معنای استمرار و دقت بیشتر را به خود گرفته است. جالب اینجاست که این ریشه و مشتقات آن در متن قرآن کریم به کار نرفتهاند و در متون دینیِ قرآنی بیشتر از واژههای هممعنی مانند «ینظر» یا «یری» استفاده شده است.
در مجموع، این کلمه پنجحرفی در بازیهای فکری و جدول کلمات متقاطع به عنوان معادل عباراتی چون «زیر نظر دارد» یا «مراعات میکند» کاربرد دارد و متضاد مفاهیمی مانند غفلت، اهمال و چشمپوشی است.