یعنی چه
واژه «شتابان» به ویژگی یا حالت کسی یا چیزی اشاره دارد که با سرعت بالا، تعجیل یا بدون فوت وقت در حال حرکت یا انجام کاری است. این کلمه معمولاً به صورت صفت یا قید حالت در جملات به کار میرود.
مترادف
این واژهها همگی مفهوم حرکت با سرعت بالا یا انجام کار در حداقل زمان ممکن را میرسانند.
متضاد
واژههای فوق نشاندهنده حرکت با درنگ، صبر و بدون عجله هستند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه فارسی میانه و باستانی «شتاب» مشتق شدهاند.
جمله سازی
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت شِتابان (با کسره روی حرف شین و الف ممدود در هجاهای بعدی) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، اگر راهنمای سوال کلماتی مانند «تند و سریع»، «عجلهکنان» یا «در حال شتافتن» با تعداد ۶ حرف باشد، پاسخ اصلی «شتابان» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به نقش کلمه در جمله (قید یا صفت) از واژههای فوق برای رساندن مفهوم شتابان استفاده میشود.
نماد چیست
در ادبیات فارسی، واژه شتابان غالباً نمادی از «گذر سریع و بیوقفه عمر و زمان» است که به کاروان یا رودخانه تشبیه میشود. همچنین این واژه در متون اخلاقی و عرفانی میتواند نمادی از کمطاقتی، عجله و بیصبری ذاتی انسان در امور دنیوی باشد.
جمعبندی و توضیح کامل شتابان
واژه «شتابان» یک صفت فاعلی و قید حالت اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب بن مضارع «شتاب» (از فعل شتافتن) و پسوند «ـان» ساخته شده است. این کلمه به خوبی حالت پویایی، حرکت تند و بدون وقفه را در ذهن مخاطب تصویرسازی میکند و در ادبیات کلاسیک و معاصر کاربرد گستردهای دارد.
اگرچه خود این واژه در متن قرآن مجید به چشم نمیخورد، اما ریشههای مفهومی آن مانند سرعت و عجله بارها در آیات الهی برای توصیف ویژگیهای عجولانه انسان یا زودگذر بودن مادیات دنیا (العاجلة) مطرح شده است. در فیزیک و علوم مدرن نیز این مفهوم برای توصیف ذرات یا سیستمهای دارای شتاب به کار میرود.
در مجموع، شتابان بازتابدهنده هر نوع رفتار، حرکت یا فرآیندی است که با سرعت بالا و تعجیل همراه بوده و متضاد مفاهیمی همچون آرامش، درنگ و حرکت خرامان است.