معنی
در فرهنگهای لغت، دموکراتیک به معنای وابسته به حکومت ملی یا مردمسالارانه آمده است. این واژه توصیفکننده هر نوع ساختار، رفتار یا سازمانی است که در آن تصمیمگیریها بر اساس نظر اکثریت، حفظ حقوق اقلیت، آزادیهای فردی و برابری حقوقی شکل میگیرد.
یعنی چه
وقتی میگوییم یک فرآیند یا جامعه دموکراتیک است، یعنی در آن قدرت در دست یک نفر یا یک گروه خاص نیست، بلکه همه اعضا به یک اندازه حق اظهار نظر و انتخاب دارند و مسئولان با رأی آزادانه مردم جابهجا میشوند.
متضاد
این واژهها در نقطه مقابل مفهوم مردمسالاری قرار دارند و نشاندهنده حکومتها یا رفتارهایی هستند که قدرت در آنها متمرکز و بدون اعتنا به رأی عمومی است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «حکومت مردم بر مردم» یا «مردمسالار»، واژه ۹ حرفی «دموکراتیک» یا معادلهای آن مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
این اصطلاح در زبانهای مختلف با ریشهای مشترک به کار میرود و در ادبیات سیاسی جهان جایگاه ثابتی دارد.
به فارسی
بهترین و دقیقترین برگردانهای مصوب و رایج فارسی برای این واژه بیگانه، اصطلاحات «مردمسالارانه» و «مردمی» هستند که مفهوم حاکمیت ملّت را به خوبی منتقل میکنند.
نماد چیست
این واژه نماد گرافیکی واحد و جهانی ندارد، اما در سراسر دنیا با نشانههایی چون صندوق رأی (🗳️) که مظهر تجلی اراده عمومی است، یا بنای مجلس و پارلمان شناخته میشود.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه دموکراتیک عملاً یک لفظ وارداتی است که از طریق زبان فرانسوی به فارسی آمده است. ریشه اصلی آن به واژه یونانی باستان یعنی «dēmokratía» بازمیگردد که خود از دو جزء «dēmos» به معنی مردم و «kratos» به معنی قدرت یا حاکمیت تشکیل شده است؛ بنابراین معنای لغوی و تحتاللفظی آن «حکومت مردم» است و پسوند «-یک» در آن صفتساز است.
جمعبندی و توضیح کامل دموکراتیک
واژه دموکراتیک، یک اصطلاح سیاسی و اجتماعی پرکاربرد است که ریشه در فرهنگ یونان باستان دارد و از طریق زبان فرانسوی به ادبیات معاصر فارسی وارد شده است. این واژه به هر نوع سیستم، تفکر یا رفتاری اشاره دارد که بر پایه رأی اکثریت، مشارکت آزادانه عمومی، حفظ حقوق برابر و نفی هرگونه استبداد و خودکامگی استوار باشد.
در زبان فارسی، معادلهایی همچون «مردمسالارانه» یا «مردمی» برای آن انتخاب شده است تا مفهوم انتقال قدرت به توده جامعه را به درستی منعکس کند. اگرچه در متون کهن یا مذهبی مانند قرآن این لفظ به طور مستقیم وجود ندارد، اما برخی پژوهشگران مفاهیمی نظیر شورا و مشورت را از نظر کارکردی با اصول آن مقایسه میکنند.
در مجموع، دموکراتیک بودن نشاندهنده بستری است که در آن صندوقهای رأی، پارلمانها و تریبونهای آزاد به عنوان نمادهای اصلی، تضمینکننده حضور و تاثیرگذاری تکتک اعضای یک جامعه در تعیین سرنوشت خود هستند.