یعنی چه
این اصطلاح به معنای زیر پا گذاشتن قول، میثاق یا تعهدی است که پیشتر میان دو یا چند طرف برقرار شده است؛ بهویژه زمانی که این رفتار به صورت رسمی یا اخلاقی مایهٔ از بین رفتن اعتماد شود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب فعلی به صورت «پِیمان» (با فتح پ و سکون ی) و «گُسیختَن» (با ضم گ و سکون س) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «پیمان گسیختن» به عنوان پاسخ ۱۱ حرفی برای راهنماهایی چون عهدشکنی یا نقض قرارداد به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به فضا و لحن متن (حقوقی، رسمی یا عامیانه) از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی و عبارات مترادف آن شامل پیمان گسلیدن، عهد شکستن، نقضِ عهد کردن، خَلفِ وعده کردن و از سر پیمان رفتن است.
نماد چیست
در ادبیات و فرهنگ عامه، این عبارت نماد بارز خیانت، بیوفایی و از بین رفتن رشتهٔ الفت و اعتماد میان انسانهاست. در تصویرسازیهای سنتی نیز طناب پارهشده یا ظرف سفالیِ شکسته به عنوان نماد بصری آن شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل پیمان گسیختن
ترکیب فعلی و مصدری «پیمان گسیختن» از دو جزء کهن فارسی تشکیل شده است؛ «پیمان» که ریشه در واژهٔ پهلوی patmān به معنای حد و عهد دارد و «گسیختن» که از ریشهٔ باستانی vikhsistan به معنی بریدن و پاره شدن میآید. این اصطلاح در فرهنگ و ادبیات فارسی همواره به عنوان رفتاری ناپسند و مایهٔ سقوط اخلاقی شناخته شده است و شاعرانی چون سعدی به نکوهش آن پرداختهاند.
اگرچه خود این ترکیب فارسی به صورت مستقیم در متن قرآن نیامده، اما معادلهای دقیق عربی آن مانند «نَقْض العَهْد» و «نَكْث المِيثاق» بارها در آیات قرآنی برای اشاره به شکستن عهد با خدا یا مردم استفاده شده است. این واژه در زبانهای دیگر نظیر انگلیسی و ترکی نیز معادلهای حقوقی و عامیانهٔ دقیقی دارد که نشاندهندهٔ اهمیت مفهوم پایبندی به توافقات در تمامی جوامع است.