یعنی چه
حاصل مصدر از چشمپوشیدن؛ کنایه از بستن چشم بر روی چیزی است تا دیده نشود. این واژه به معنای نادیده گرفتن آگاهانه، پوشاندن چشم بر چیزی، صرفنظر کردن و گذشت کردن از یک حق، خطا یا واقعیت به کار میرود.
مترادف
این واژهها همگی مفهوم نادیده گرفتن خطا یا دست کشیدن از یک حق را به شکلهای مختلف در زبان فارسی رسانند.
تلفظ
این واژه از دو بخش «چشم» (اسم جامد فارسی) و «پوشی» (حاصل مصدر از فعل پوشیدن) ترکیب شده و به صورت پیوسته یا با نیمفاصله تلفظ و نگارش میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «نادیده گرفتن خطا» یا «صرفنظر کردن»، واژههایی مانند چشمپوشی (۷ حرفی)، اغماض یا تغافل قرار میگیرند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی اصطلاح کنایی «turn a blind eye» (خود را به ندیدن زدن) نیز نزدیکترین معادل کاربردی و اجتماعی به این واژه است.
به عربی
این واژگان در زبان عربی برای رساندن مفهوم گذشتِ کریمانه و نادیده گرفتن اشتباهات دیگران استفاده میشوند.
در قرآن
اگرچه عین واژه فارسی «چشمپوشی» در قرآن نیست، اما دو مفهوم کلیدی با آن همپوشانی دارند: نخست «غَضّ بَصَر» در آیات ۳۰ و ۳۱ سوره نور به معنای کوتاهکردن نگاه از حرام، و دوم مفهوم «عفو و صفح» در آیاتی مانند آیه ۲۲ سوره نور (`وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا`) که به معنی چشمپوشی از بدیهای دیگران است.
نماد چیست
در فرهنگ عامه و ادبیات سنتی، «بستن چشم» یا «رو برگرداندن عاشق از خطای معشوق»، تصویری نمادین برای حفظ آرامش، دوستی و پیوندهای اجتماعی از طریق نادیده گرفتن آگاهانه اشتباهات است.
جمعبندی و توضیح کامل چشم پوشی
واژه «چشمپوشی» یک اصطلاح کنایی و مرکب در زبان فارسی است که از ترکیب دو جزء «چشم» و «پوشی» ساخته شده است. این کلمه در اصل به معنای تحتاللفظی بستن یا پوشاندن چشم بر روی یک امر واقع پدید آمده، اما در کاربرد معنایی به مفهوم نادیده گرفتن آگاهانه، صرفنظر کردن از حقوق قانونی یا شرعی، و گذشتِ کریمانه از خطاهای دیگران تغییر یافته است.
این واژه در روابط اجتماعی و اخلاقی نمادی از سعه صدر، صلحطلبی و مدارا به شمار میرود. در متون دینی و قرآنی نیز اگرچه خودِ این کلمه فارسی وجود ندارد، اما مفاهیمی بلند مرتبه همچون «عفو»، «صفح» و «تغافل» دقیقاً مصداق بارز چشمپوشی اخلاقی و رفتاری هستند که انسان را به بزرگواری پاداش میدهند.
در حوزه زبانشناسی و ترجمه، این واژه معادلهای دقیقی در زبانهای انگلیسی و عربی دارد که بسته به سیاق متن (حقوقی، اخلاقی یا روزمره) انتخاب میشوند. همچنین در بازیهای فکری و جدول کلمات، به عنوان یک پاسخ کلیدی برای توصیف مفاهیمی چون اغماض و بخشش به کار میرود.