یعنی چه
این عبارت در اصل صورت پیوسته آیه قرآنی «مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ» است. «حَمأ» به معنای گل سیاه و لجن تهنشینشده و «مسنون» به معنای دگرگونشده، بوگرفته یا شکلدادهشده است. در مجموع به ماده اولیه و زمینی خلقت بشر اشاره دارد که پیش از دمیده شدن روح الهی، حالتی پست و مادی داشته است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب قرآنی به صورت «مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ» است که در خواندن روان فارسی معمولاً به صورت «مَن حَما مَسنون» یا «مِن حَمَإِ مَسنون» تلفظ و شنیده میشود.
در جدول
در مسابقات جدولی و حل معما، پاسخ این عبارت دقیقاً ۱۰ حرف دارد و به عنوان نشانه و ماده اولیه خلقت انسان در قرآن مطرح میشود.
به انگلیسی
در ترجمههای انگلیسی قرآن کریم، برای انتقال مفهوم این عبارت از ترکیباتی استفاده میشود که نشاندهنده تیرگی، قدمت، تغییر حالت یا بوی خاص آن لجن اولیه باشد.
به عربی
در لغتنامههای عربی و تفاسیر المیزان و طبری، این واژه را به لجنی تیرهرنگ که به دلیل ماندگاری زیاد دچار تغییر در ساختار و بو شده است، معنا کردهاند.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل لجن تهنشینشده، گل سیاه، لای، و خاک دگرگونشده است که در ادبیات عرفانی فارسی نیز به عنوان نماد ابعاد مادی و فرودین انسان به کار میرود.
در قرآن
این عبارت دقیقاً ۳ بار در سوره حجر آمده است؛ از جمله در آیه ۲۶: «وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ». این آیات به سیر مراحل خلقت جسمانی بشر از خاک و گل تا مرحله نفخ روح اشاره دارند.
جمعبندی و توضیح کامل من حما مسنون
عبارت «من حما مسنون» شکل سرهمنویسیشده و رایج از ترکیب قرآنی «مِنْ حَمَإٍ مَسْنُونٍ» است که در سوره حجر به کار رفته است. این اصطلاح از نظر لغوی به معنای گل سیاه، لجن تهنشینشده و دگرگونیافتهای است که بوی آن تغییر کرده باشد. در فرهنگ اسلامی و قرآنی، این تعبیر نمایانگر نخستین مرحله مادی و زمینی از آفرینش کالبد انسان پیش از تجلی روح خداوند در اوست.
بررسی تفاسیر نشان میدهد که اصطلاح مذکور به سیر تحول ماده اولیه انسان اشاره دارد؛ جایی که خاک معمولی با آب آمیخته شده، به لجن تیره تبدیل گشته و سپس حالت شکلپذیر و صیقلیافته به خود گرفته است. این تعبیر در ادبیات عرفانی و اخلاقی نیز به عنوان نمادی از اصلِ فرودین، خاکی و متواضعانه کالبد بشر در برابر عظمت روح الهی او یاد میشود.