یعنی چه
این واژه برای توصیف اشیاء، آثار هنری یا کتابهایی به کار میرود که علاوه بر ارزش مادی بالا، از ظرافت، کیفیت ممتاز و اصالت ویژهای برخوردارند.
مترادف
واژههایی که مفهوم برتریِ کیفیت، ارزش بالا و زیبایی ساختاری را میرسانند.
متضاد
کلماتی که بر کمارزش بودن، عامیانه بودن یا فقدان ظرافت و مرغوبیت دلالت دارند.
ریشه
این واژه از ریشه عربی «ن ف س» گرفته شده است که در اصل به مفاهیمی چون جان، ذات، و ارزش درونی اشاره دارد و سپس در معنای چیز گرانمایه و ظریف به زبان فارسی وارد شده است.
در جدول
در طراحهای جدول کلمات متقاطع، برای راهنمای «گرانمایه» یا «ارزشمند و ظریف»، کلمه ۴ حرفی «نفیس» یک پاسخ دقیق و استاندارد است.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، کلمات فوق بهترین برگردانهای انگلیسی برای رساندن مفهوم نفاست و اصالت هستند.
به عربی
در زبان عربی علاوه بر خود واژه نفیس، از اصطلاحات دیگری برای بیان کیفیت برتر و ارزش مادی و معنوی بالا استفاده میشود.
به فارسی
در سرهنویسی و جایگزینی واژگان عربی، میتوان از ترکیبهایی مثل گرانمایه یا پربها برای انتقال دقیق مفهوم نفیس بهره برد.
جمعبندی و توضیح کامل نفیس
واژه نفیس صفت مشبههای با ریشه عربی است که پایگاه محکمی در زبان و ادبیات فارسی پیدا کرده است. این کلمه در اصطلاح به هر چیز گرانبها، باکیفیت، ظریف و نایابی اطلاق میشود که به خاطر ویژگیهای منحصربهفردش، تحسین شنونده یا بیننده را برمیانگیزد. در فرهنگ عامه و ادبی، وقتی کتابی نظیر قرآن یا دیوان اشعار، یا کالایی مثل فرش با صفت «نفیس» توصیف میشود، نشاندهنده هنرِ دست، ارزش مادی فوقالعاده و اصالت آن اثر است.
از منظر ریشهشناسی، این کلمه با مفاهیمی چون نفس، تنفس و نفایس همخانواده است و اگرچه خود واژه به طور مستقیم در متن قرآن نیامده، اما مشتقات آن مانند «تنافس» به معنی مسابقه و پیشی گرفتن در امور خیر و ارزشمند کاربرد دارد. این کلمه نمادی از آمیختگی زیبایی و ارزش درونی است.
در بازیها و سرگرمیهای کلامی نظیر جدول کلمات متقاطع، نفیس کلمهای کلیدی و چهار حرفی است که در کنار مترادفهای دیگری همچون ثمین و فاخر، بارها به عنوان پاسخ سوالاتی با مضمون کارهای ارزشمند و مرغوب مورد استفاده قرار میگیرد.