یعنی چه
عتمه در اصل به معنای تاریکی شب یا بخش ابتدایی شب (حدود ثلث اول آن) پس از ناپدید شدن سرخی شفق در افق است. در کاربردهای قدیمی، این واژه به زمان نماز عشاء نیز اطلاق میشده است.
تلفظ
این واژه در زبان عربی به صورت عَتَمَة تلفظ میشود و در زبان فارسی معمولاً به صورت عُتمه یا عَتَمه خوانده و بهکار میرود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در پاسخ به راهنماهایی همچون «تاریکی شب»، «یکسوم اول شب» یا «وقت نماز عشا»، واژه ۴ حرفی «عتمه» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم عتمه در انگلیسی از واژههایی که به تاریکی شب یا ساعات اولیه شب اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در معاجم عربی به همان صورت العتمة در معنای شدت تاریکی یا بخش نخستین شب کاربرد دارد.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل تاریکی شب، ظلمات، شامگاهِ تار و سیاهی شب هستند که مفاهیم مرتبط با نبود نور در ساعات اولیه شب را میرسانند.
نماد چیست
در ادبیات و عرفان، عتمه میتواند نمادی از امر ناشناخته، ابهام، غم یا پنهانکاری باشد. از سوی دیگر، به عنوان نمادی از آغاز خلوت شبانه، عبادت، سکون و استراحت پس از یک روز کاری نیز تعبیر میشود.
جمعبندی و توضیح کامل عتمه
واژه «عتمه» یک لغت اصیل عربی است که از ریشه (ع ت م) به معنی تأخیر، کندی یا تاریک شدن گرفته شده است. این کلمه به بازه زمانی خاصی از شب اشاره دارد؛ دقیقاً زمانی که شفق و سرخی افق کاملاً ناپدید شده و ثلث اول شب و تاریکی یگانه آن آغاز میشود، که در فرهنگ اسلامی با وقت نماز عشاء نیز پیوند خورده است.
در زبان و ادبیات فارسی، این واژه بیشتر در متون کلاسیک و عرفانی به عنوان مترادفی برای ظلمت، تاریکی شدید و خلوت شبانه به کار رفته است. همچنین در روایات تفسیری ذیل آیه ۵۸ سوره نور، از نماز عشا به عنوان «صلاة العتمة» یاد شده تا زمان دقیق برپایی آن مشخص گردد.