یعنی چه
این واژه در لغتنامههای کهن عربی و فارسی به معنای با غرور و تبختر راه رفتن، هجوم آوردن و یورش بردن به کسی (به ویژه با شمشیر) و همچنین تاختن و دویدن شدید به کار رفته است.
مترادف
با توجه به بافت معنایی واژه، کلماتی که بر مفهوم دویدن، یورش بردن و رفتارهای متکبرانه دلالت دارند، مترادفهای تقریبی آن محسوب میشوند.
متضاد
در منابع به طور مستقیم متضادی برای آن ذکر نشده است، اما با توجه به معنای خرامیدن و حمله کردن، واژههایی که دلالت بر آرامش، سکون یا فروتنی دارند متضاد آن هستند.
ریشه
این واژه اصالت فارسی ندارد و یک فعل یا مصدر کهن و متروک عربی از ریشه «ج ض ض» است که در زبان فارسی معیار و زنده هیچ کاربردی ندارد.
جمله سازی
تلفظ
این واژه در اصل عربی با فتح جیم و تشدید ضاد (جَضَّ) تلفظ میشود.
به فارسی
معادل دقیق یککلمهای در زبان فارسی ندارد، اما میتوان آن را به «خرامیدن» یا «هجوم آوردن» برگرداند.
نماد چیست
این واژه در فرهنگ یا ادبیات فارسی جایگاه نمادینی ندارد و تنها در متون کهن ادبی عرب به عنوان نمادی از شیوه راه رفتن متکبرانه یا تاختن شدید استفاده میشده است.
جمعبندی و توضیح کامل جض
واژه «جض» یک لغت اصیل فارسی نیست، بلکه یک فعل و مصدر بسیار کهن، کمکاربرد و مهجور (متروک) عربی است. در لغتنامههای مرجع مانند دهخدا (به نقل از منتهیالارب) و منابع کلاسیک عربی همچون لسانالعرب، برای این واژه معانی مشخصی ذکر شده که مهمترین آنها خرامیدن و با تکبر راه رفتن، حمله کردن (به ویژه با شمشیر) و با سرعت دویدن است.
این کلمه در زبان فارسی امروز کاملاً بیگانه و غیرمستعمل است و حتی در متن قرآن کریم نیز به کار نرفته است؛ بنابراین کاربرد زنده یا مؤثر ادبی و گفتاری ندارد و بیشتر در طرح جدولهای کلمات یا واژهنامههای تخصصی کهن به چشم میخورد.