یعنی چه
این عبارت یک ترکیب اضافی عربی است که از دو واژه «نهج» به معنای راه روشن، مسیر و شیوه، و «ذکر» به معنای یاد کردن و یادآوری خداوند تشکیل شده است. در اصطلاح معارفی به معنای طریقه و آداب یاد خداست و همچنین به عنوان نام یک کتاب روایی و پژوهشی معروف در فرهنگ اسلامی (اثر آیتالله محمد محمدی ریشهری) شناخته میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب به صورت نَهْجُ الذِّکْر (Nahj-uz-Zikr) است که در آن حرف «ه» ساکن و واژه دوم با تشدید روی ذال خوانده میشود.
در جدول
پاسخ صحیح برای این عبارت در جدول «نهج الذکر» است که دقیقاً از ۸ حرف تشکیل شده است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای برگردان این مفهوم معارفی از عباراتی نظیر Path of remembrance یا Method of Dhikr استفاده میشود.
به عربی
این عبارت خود یک ترکیب فصیح عربی است و در زبان عربی به همین صورت «نهج الذکر» به کار میرود.
به فارسی
معادل روان فارسی این ترکیب، «روش یاد خدا»، «طریقه ذکر» یا «آداب یادآوری پروردگار» است.
در قرآن
خودِ ترکیب «نهجالذکر» به صورت مستقیم در متن قرآن مجید نیامده است؛ واژه «نهج» در قرآن نیست اما همخانواده آن یعنی «منهاج» در آیه ۴۸ سوره مائده («شِرْعَةً وَمِنْهَاجًا») آمده است. همچنین واژه «الذکر» دهها بار در آیات مختلف (مانند آیه ۹ سوره حجر) به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل نهج الذکر
عبارت «نهجالذکر» یک اصطلاح و ترکیب اضافی عربی است که از دو بخش «نهج» (به معنای راه روشن، شیوه و مسیر) و «ذکر» (به معنای یاد خدا و عبادت قلبی و زبانی) ساخته شده است. این اصطلاح در لغتنامههای کهن و عمومی زبان فارسی به عنوان یک واژه مستقل و رایج ثبت نشده است، بلکه بیشتر در ادبیات دینی و حدیثی کاربرد دارد.
شهرت عمده این عبارت در فرهنگ معاصر اسلامی، به دلیل عنوان کتابی پژوهشی و روایی از آیتالله محمد محمدی ریشهری است که به جمعآوری احادیث و روایات مرتبط با آداب، آثار و شیوههای یاد الهی پرداخته است. به همین جهت، این عبارت در اذهان به عنوان یک اثر علمی-دینی شناخته میشود.
از نظر ساختار زبانی، ریشه کلمات آن به «ن هـ ج» و «ذ ک ر» برمیگردد و در ساختار جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ آن یک عبارت ۸ حرفی است. اگرچه خود ترکیب در قرآن نیست، اما مفاهیم بنیادین آن یعنی منهاج هدایت و ذکر پروردگار از اصول اساسی آیات قرآن به شمار میروند.