یعنی چه
این اصطلاح در ادبیات کلاسیک فارسی دو معنای اصلی دارد؛ نخست و بر اساس ریشهٔ واقعی، کنایه از سپردن کار و مسئولیتی تخصصی به فردی ناآگاه، نالایق و غیرمتخصص است که باعث تباهی سرمایه میشود. دوم، در برخی فرهنگهای قدیمی به معنای عیبجویی، غیبت، بدگویی و وارونه کردن حقیقت به کار رفته است.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ «پوستین» (لباس چرمی و پشمی گرانقیمت) و «بگازر» (به گازر / رختشوی و سفیدکننده جامه) تشکیل شده است.
در جدول
پاسخ دقیق برای طراحان جدول کلمهٔ «پوستین بگازر» است که دقیقاً ۱۱ حرف دارد و به عنوان کنایه از کارسپاری اشتباه شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی متناسب با مفهوم اول از عباراتی مانند putting the wrong man in the wrong job و برای مفهوم دوم از واژگانی چون badmouth استفاده میشود.
به عربی
در متون عربی برای رساندن مفهوم اصلی از ضربالمثل وضع الشيء في غير موضعه استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای روان و جایگزین این اصطلاح در فارسی امروز شامل عیبجویی، بدگویی، مدیریت اشتباه، بیتدبیری و تباه کردن سرمایه به دست ناشیان است.
جمعبندی و توضیح کامل پوستین بگازر
اصطلاح کنایی و کهن «پوستین بگازر» یا «پوستین به گازر دادن» یکی از ترکیبات تمثیلی استوار در ادبیات کلاسیک فارسی است. ریشهٔ این ضربالمثل به این واقعیت بازمیگردد که پوستین، لباسی گرانبها و حساس از پوست پشمدار حیوانات است و گازر (رختشوی) در قدیم جامه را با کوبیدن شدید روی سنگ میشست. سپردن پوستین به گازر مظهر بیتدبیری تام بود، چرا که لباس را کاملاً نابود میکرد؛ از این رو این عبارت نماد واگذاری کار به نااهل شد.
در سیر تحول معنایی و در برخی فرهنگهای قدیمیتر مانند برهان قاطع، این عبارت به اشتباه یا به مرور زمان به معنای عیبجویی و بدگویی نیز گزارش شده است. شاعران بزرگی همچون امیر معزی، سنایی و مولوی از این اصطلاح برای نشان دادن اوج بیتدبیری و تباهی امور به دست افراد فاقد صلاحیت بهره بردهاند.