یعنی چه
بالنگ (با نام علمی Citrus medica) میوهای از خانواده مرکبات است که اندازه نسبتاً بزرگی دارد و شکل آن کشیده و غیرمنظم است. این میوه پوستی بسیار ضخیم، چروکیده و برجسته دارد و بخش عمده آن را همین پوست و لایه سفید داخلی تشکیل میدهد. به دلیل عطر بسیار قوی پوستش، بیشتر در تهیه مربا، اسانس و طب سنتی کاربرد دارد.
تلفظ
واژه بالنگ در زبان فارسی با فتح باء، سکون الف، فتح لام و سکون نون و گاف (bā-lang) تلفظ میشود.
در جدول
در کلمات متقاطع و جدولهای کلمات، برای راهنمای «نام دیگر بالنگ» بسته به تعداد حروف، واژههای اترج، ترنج، بادرنگ، بالنج و کباد به عنوان پاسخ پذیرفته میشوند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی به این میوه Citron میگویند. همچنین در رسوم و کاربردهای مذهبی یهود از واژه Etrog برای آن استفاده میشود. نباید آن را با Bergamot (بالنگ یا ترنج عطری) اشتباه گرفت.
به ترکی
در ترکی استانبولی معادل دقیق علمی آن Ağaç kavunu (به معنی خربزه درختی) است. واژه Turunç نیز گاهی در گویشهای مختلف برای مرکبات مشابه استفاده میشود.
به فارسی
در متون کهن فارسی و زبان اصیل، به این میوه «بادرنگ»، «بادرنج» یا «ترنج» گفته میشده است. این واژهها ریشه در فارسی میانه (پهلوی) دارند.
نماد چیست
بالنگ یا ترنج در ادبیات فارسی و فرهنگ عامه نماد عطر خوش، شگفتی و از خود بیخود شدن در برابر زیبایی است؛ چرا که در روایات تفسیری آمده است زنان مصر با دیدن زیبایی یوسف (ع) دست خود را به جای این میوه بریدند. در طب سنتی نیز نماد پاکی هوا و خوشبوکنندگی است.
جمعبندی و توضیح کامل نام دیگر بالنگ
بالنگ یکی از قدیمیترین گونههای مرکبات شناختهشده است که ریشه در زبان فارسی میانه (پهلوی) دارد. این میوه با ظاهری درشت، پوستی تاولمانند و بسیار ضخیم شناخته میشود و برخلاف سایر مرکبات، آب کمی دارد، اما پوست زرد رنگ آن منبعی سرشار از اسانسهای معطر است. به همین دلیل، بخش اصلی کاربرد آن در پخت مرباهای سنتی و مصارف دارویی طب سنتی است.
در فرهنگها و لغتنامههای فارسی، این میوه را با نامهای متعددی همچون اترج، ترنج، بادرنگ و کباد معرفی کردهاند. در متون کهن یونانی نیز به دلیل فراوانی کشت آن در دوران باستان در قلمرو ایران، از آن با عنوان «سیب مادی» یا «سیب پارسی» یاد شده است.
این واژه در ادبیات و تاریخ جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که بوی خوش و ظاهر خاص آن، ترنج را به نمادی از شیفتگی، حیرت و زیبایی در داستانهای کهن تبدیل کرده است. امروزه نیز در حل جدولهای کلمات متقاطع، شناخت مترادفهای آن نظیر اترج و بادرنگ کاربرد فراوانی دارد.