معنی
دچار شدن در زبان فارسی امروز به معنای گرفتار شدن، مبتلا شدن به یک بیماری، رنج، مصیبت یا وضعیت ناخواسته و ناخوشایند است. در گذشته، این واژه بیشتر به معنای تلاقی، برخورد ناگهانی و روبرو شدن دو نفر با یکدیگر به کار میرفته که به مرور زمان بار معنایی منفی به خود گرفته است.
یعنی چه
این عبارت زمانی به کار میرود که شخص بدون تمایل و به صورت ناخواسته، وارد یک جریان یا موقعیت دشوار، دردناک یا پیچیده شود؛ مانند دچار شدن به یک بیماری سخت یا دچار شدن به بحران مالی. از آنجا که واژهای کلاسیک و معمولی است، بازتابدهنده همان مفهوم سنتی روبرو شدن با سختیهاست.
مترادف
این کلمات همگی مفهومِ قرار گرفتن در یک وضعیت ناگزیر یا مواجهه با یک امر ناخوشایند را میرسانند.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب فعلی به صورت [دُچار شُدَن] است که در آن حرف دال دارای مصوت کوتاه ضمه (ـُ) میباشد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه دقیقاً ۷ حرف دارد. با این حال، با توجه به تعداد خانههای جدول، ممکن است معادلهای آن نظیر مبتلا شدن یا گرفتار شدن نیز مد نظر باشند.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، اگر منظور ابتلای به بیماری و رنج باشد از suffer یا afflict استفاده میشود و اگر منظور مواجهه با شرایط باشد از face یا encounter بهره میبرند.
به عربی
در زبان عربی برای رساندن این مفهوم، از ریشههای بلا (ابتلاء) برای بیماری و سختی، و عاری یا عرض برای مواجهه با مشکلات استفاده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل دچار شدن
واژهٔ «دچار شدن» یکی از ترکیبهای فعلی اصیل و بسیار کاربردی در زبان فارسی است. ریشهٔ این واژه به صفت مرکب «دوچهار» یا «دوچار» بازمیگردد که در بازیهای تختهای قدیمی (مانند نرد) به معنی جفتِ چهار آمدن یا روبرو شدن تاسها بوده و به مجاز، به معنای چشم در چشم شدن و ملاقات ناگهانی دو نفر استفاده میشده است.
با گذر زمان، بار معنایی این واژه از یک تلاقی و روبرویی ساده و خنثی، به سمت یک مفهوم منفی گرایش پیدا کرده است؛ به طوری که امروزه در ادبیات روزمره و رسمی، کاربرد آن تقریباً منحصر به گرفتار شدن در دام بیماری، مصیبت، رنج یا هرگونه وضعیت ناخواسته و دشوار دیگر است.
اگرچه این کلمه به دلیل ریشه فارسیاش در متن قرآن نیامده است، اما مفاهیم عمیق آن مانند ابتلا، آزمایشهای الهی و اصابت مصائب، با واژگانی دیگر به وفور در متون دینی و اخلاقی منعکس شده و در روانشناسی و استعارههای بصری نیز معمولاً با نمادهایی چون تار عنکبوت یا گرههای کور نمایش داده میشود.