یعنی چه
«مناکب» در اصل جمعِ «مَنْکِب» به معنای محل اتصال شانه و بازو (شانهها و دوشها) است. این واژه در متون دینی و تفسیری بهصورت مجازی و استعاری برای اشاره به کنارهها، نواحی، جوانب و راههای مرتفع یک سرزمین نیز به کار میرود.
تلفظ
این کلمه به صورت مَناکِب (َم-نا-کِ-ب) تلفظ میشود و یک واژه با ریشه عربی و جمع مکسر است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژه مناکب به عنوان پاسخ برای راهنماهای «شانهها»، «دوشها» یا «اطراف و جوانب زمین» کاربرد دارد و کلمهای ۵ حرفی است.
به عربی
در زبان عربی، مناکب خود واژهای فصیح و جمع مَنْکِب است که مترادفهای آن شامل الأکتاف (برای عضو بدن) و الجوانب یا النواحی (برای ابعاد مکانی) میشود.
به فارسی
برابرهای دقیق فارسی این واژه «شانهها» و «دوشها» هستند و در مفهوم جغرافیایی میتوان آن را به «گوشه و کنار» یا «دستاندازها و پهنای زمین» برگرداند.
در قرآن
این واژه ۱ بار در قرآن کریم در آیه ۱۵ سوره ملک به صورت «فَامْشُوا فِي مَنَاكِبِهَا» آمده است. در این آیه، زمین به اسب رامی تشبیه شده و تعبیر راه رفتن بر شانههای (مناکب) زمین، استعارهای از نهایت آرامش، تعادل و رام بودن زمین برای حرکت و طلب روزی توسط انسان است.
نماد چیست
در فرهنگ لغات ادبی و نجوم کهن، منکب نماد بارکشی، استواری و بلندمرتبگی است. در نجوم قدیم نیز شانه برخی صورتهای فلکی مانند شانه جبار (منکبالجوزا) به این نام خوانده میشد. در بلاغت قرآنی، این واژه نماد وسعت راهها و گستره آزادی انسان برای تلاش و کسب رزق است.
جمعبندی و توضیح کامل مناکب
واژه «مناکب» یک لغت اصیل عربی و جمع مکسر «مَنْکِب» است که به زبان فارسی وارد شده و بیشتر در متون کهن ادبی، مذهبی و تفسیری به چشم میخورد. معنای حقیقی و اولیه آن «شانهها و دوشها» (محل اتصال بازو به کتف) است؛ اما در کاربرد قرآنی و استعاری، به معنای نواحی، جوانب، راهها و گوشه و کنار زمین به کار میرود.
نکته حائز اهمیت در بررسی این واژه، تمایز آن با کلمه همآوا و مشابه «مناقب» است. واژه مناکب (با ک) به ساختار جسمی یا جغرافیایی اشاره دارد، در حالی که مناقب (با ق) به معنی فضایل و نیکیهاست و نباید این دو را با یکدیگر اشتباه گرفت.