یعنی چه
بذلگویی (یا بذلهگویی) به معنای به زبان آوردن سخنان نغز، مفرح و لطایفی است که باعث خنده، شادی و انبساط خاطر شنونده میشود و نشاندهنده خوشطبعی و ظرافت در کلام است.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی به صورت مَسکون بر روی ذال [bazl-gūyī] یا بیشتر به صورت «بَذلهگویی» [bazleh-gūyī] تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «بذل گویی» به عنوان پاسخ یک عبارت ۷ حرفی شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژگانی که مفهوم شوخطبعی کلامی و ظرافت در گفتار خندهدار را برسانند به عنوان معادل استفاده میشوند.
به عربی
در زبان عربی از ریشههای مَزَحَ و دَعَبَ برای رساندن مفهوم گفتار طنزآمیز استفاده میشود.
به فارسی
واژههای هممعنی و جایگزین در زبان فارسی شامل شوخطبعی، لطیفهپردازی، مطایبه، طنزگویی، هزلگویی و فکاهی هستند. متضاد آن نیز جدیگویی و عبوسی است.
در قرآن
ترکیب «بذلگویی» یا ریشه معنایی آن در قرآن کریم کاربرد مستقیم ندارد. مفهوم مزاح و سخن شوخ در آیات قرآن به صورت غیرمستقیم و بیشتر در بافتِ نهی از سخن بیهوده (لغو) یا استهزاء بررسی میشود.
جمعبندی و توضیح کامل بذل گویی
بذلگویی (که در اصلِ ریشه به صورت بذلهگویی شناخته میشود) هنرِ آراستن کلام به شوخیهای لطیف، نغز و مفرح است. بخش اول این ترکیب یعنی «بذله» مأخوذ از زبان عربی است که در فارسی تغییر معنا داده و به مفهوم شوخی درآمده، و بخش دوم آن یعنی «گویی» کاملاً فارسی است. این ویژگی کلامی، نماد خوشمشربی، سبکروحی و صمیمیت در روابط اجتماعی و مجالس بزم به شمار میرود.
در فرهنگ عمومی و ادبیات فارسی، فردِ بذلهگو کسی است که با ظرافتِ زبان و بدون توهین یا لودگی، موجبات شادی و خنده شنوندگان را فراهم میکند؛ هرچند افراط در آن گاهی در متون اخلاقی به سبکسری تعبیر شده است.