یعنی چه
مرض واژهای عربی است که به زبان فارسی وارد شده و در اصل به معنای خروج بدن یا روان از حالت اعتدال و سلامت است. این کلمه به هر نوع اختلال، ناخوشی، سقم و عارضه جسمانی یا روحی اطلاق میشود و در ادبیات نیز به عنوان نمادی از غفلت، شک و نفاق به کار میرود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژه مرض معمولاً با نشانههایی چون بیماری، ناخوشی یا مترادفات عربی آن مثل سقم و داء پرسیده میشود که خود واژه «مرض» پاسخی ۳ حرفی برای آن است.
به انگلیسی
رایجترین معادلهای انگلیسی برای واژه مرض شامل Disease و Illness هستند که بسته به متن پزشکی یا عمومی استفاده میشوند.
به عربی
واژه مرض خود ریشه عربی دارد و از سهحرفی (م-ر-ض) مشتق شده است. در عربی فصیح کلمات هممعنی دیگری مانند داء و سقم نیز کاربرد فراوان دارند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی رایجترین معادل برای مرض واژه Hastalık است، در حالی که در ترکی آذربایجانی واژه Mərəz عیناً با ریشه مشترک استفاده میشود.
در قرآن
واژه مرض و مشتقات آن حدود ۲۴ بار در قرآن کریم به کار رفته است. کاربرد آن به دو دسته اصلی تقسیم میشود: یکی بیماریهای جسمی که موجب تخفیف در احکام شرعی میشود (مانند آیه ۱۷ سوره فتح: ولا علی المریض حرج)، و دیگری بیماریهای معنوی، اخلاقی و قلبی که به نفاق، شک و ضعف ایمان اشاره دارد (مانند آیه ۱۰ سوره بقره: فی قلوبهم مرض فزادهم الله مرضا).
جمعبندی و توضیح کامل مرض
واژه مَرَض یک مفهوم اصیل و کلیدی در زبانهای عربی و فارسی است که در وهله اول به هر نوع اختلال، ناخوشی و از دست رفتن تندرستی در بدن انسان اشاره دارد. این کلمه با مترادفهایی نظیر بیماری، کسالت و سقم همتراز است و متضادهای اصلی آن شامل سلامت، تندرستی و عافیت میشود.
علاوه بر ابعاد جسمانی، مرض در فرهنگ اسلامی، قرآنی و متون ادبی دارای باری استعاری و معنوی است؛ به طوری که تعابیری چون «مرض قلب» به بیماریهای روحی، شک، بخل و نفاق دلالت میکنند. این واژه به دلیل ریشهدار بودن، در جدولهای کلمات متقاطع و ترجمههای چندزبانه نیز کاربرد وسیعی دارد.