یعنی چه
ساطور ابزاری است فلزی، پهن، بزرگ و سنگین که یک لبهٔ آن بسیار تیز و برنده و لبهٔ دیگرش کند و ضخیم است. این وسیله دارای دسته است و معمولاً توسط قصابان، آشپزها و گاه هیزمشکنها برای بریدن گوشتهای سفت، قطعهقطعه کردن استخوانها و خرد کردن مواد غذایی استفاده میشود.
ریشه
این واژه وامواژهای عربی (سَاطُور) در زبان فارسی است. با این حال، بررسیهای ریشهشناسی نشان میدهد که خود زبان عربی نیز در گذشته این کلمه را از واژهٔ سریانیِ «سَاطُورَا» (sāṭōrā) وام گرفته است. بنابراین ریشهٔ نهایی آن به زبانهای آرامی و سریانی بازمیگردد.
تلفظ
تلفظ دقیق این واژه در زبان فارسی به صورت «ساطور» (sāṭūr) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، واژهٔ ساطور معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «کارد بزرگ قصابی»، «ابزار گوشتبری» یا «کارد پهن و سنگین» به کار میرود که دقیقاً ۵ حرف دارد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این ابزار قصابی از واژگان Cleaver یا Butcher's knife استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی از خود واژهٔ ساطور استفاده میشود و واژهٔ «سَاطِر» نیز به معنی برنده همخانوادهٔ آن است. جمع تکسیر آن نیز «سَوَاطِير» میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی و ترکی عثمانی، این ابزار قصابی و تبر کوچک گوشتبری با واژهٔ Satır شناخته میشود.
به فارسی
معادلها و واژههای مترادف فارسی برای این ابزار شامل «کارد بزرگ»، «گوشتبُر» و در برخی گویشها یا متون کهن «گده» یا «خنجر پهن» است. همچنین صفت نسبی «ساطوری» در زبان فارسی برای روشهای خاص خرد کردن (مثل کباب ساطوری یا سبزی ساطوری) کاربرد فراوان دارد.
جمعبندی و توضیح کامل ساطور
ساطور ابزاری دستی، سنگین و بسیار کاربردی در آشپزی و قصابی است که به دلیل طراحی خاص و لبهٔ ضخیمش، توانایی وارد آوردن ضربههای محکم برای بریدن استخوان و گوشتهای سفت را دارد. این واژه با وجود ریشهٔ سریانی و عربی، قرنهاست که به طور کامل وارد زبان فارسی شده و مشتقاتی نظیر «ساطوری کردن» را پدید آورده است.
در فرهنگ عامه و ادبیات کنایی فارسی، ساطور نمادی از قاطعیت، جداسازی خشن و قدرت عمل سریع است. اصطلاح معروف «دستش زیر ساطور فلانی است» به خوبی نشاندهندهٔ وضعیت تسلیم و تحت نفوذ بودن کامل یک شخص در برابر دیگری است و جایگاه این ابزار را در باورهای عامیانه نشان میدهد.